11-Dec-2017

“ನುಡಿಸಿರಿ” ಎಂಬ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ದಿನ


"ಆಳ್ವಾಸ್ ನುಡಿಸಿರಿ"ಗೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂಬ ಅನೇಕ ವರ್ಷದ ಕನಸು ಈ ವರ್ಷ ಕೈಗೂಡಿತು. ಮೂರು ದಿನಗಳ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ದಕ್ಕಿದ್ದು ಇಷ್ಟು.

ಹನ್ನೆರಡು ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ನೆಲದ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಜಾತ್ರೆ. “ಬಹುತ್ವದ ನೆಲೆಗಳು” ಎಂಬ ನುಡಿಸಿರಿಯ ಆಶಯಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು, ಯಕ್ಷಗಾನ ಬಯಲಾಟಗಳು, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ ಸಂಗೀತಗಳು, ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂವಾದಗಳು, ಕವಿಗೋಷ್ಟಿಗಳು, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ವಿಶಿಷ್ಟ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಳಿಗೆಗಳು, ವ್ಯಾಪಾರೀ ಮಳಿಗೆಗಳು ಒಹ್! ಏನುಂಟು ಏನಿಲ್ಲ ಇಲ್ಲಿ!
ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧ - ಉದ್ಘಾಟನೆಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ನೆರೆದ ವಿವಿಧ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಪಕ್ಷಿ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ, ಯಕ್ಷಗಾನ ಪಾತ್ರಗಳ ಗೊಂಬೆಗಳ ವೇಷ, ಡೊಳ್ಳುಕುಣಿತ, ಮರಗಾಲು ಕುಣಿತ, ಪೂಜಾ ಕುಣಿತ, ಕರಗ, ಹುಲಿವೇಷ, ಹಗಲುವೇಷ, ಕೊರಗ ನೃತ್ಯ ಇತ್ಯಾದಿ ವಿವಿಧ ಜನಪದ ಕಲಾವಿದರ ವೈಭಯುತ ಮೆರವಣಿಗೆಯೇ ನಮ್ಮನ್ನು ಬೇರೆಯ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದುಬಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಮುಖ್ಯವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ ೯.೩೦ ರ ವೇಳೆಗೇ ಕಾಲಿಡಲೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಜನಸಂದಣಿ! ಮುಖ್ಯವೇದಿಕೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಸಿರಿ, ವ್ಯಂಗಚಿತ್ರಸಿರಿ, ಛಾಯಾಚಿತ್ರಸಿರಿ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು





ತೇಜಸ್ವಿನಿ ಹೆಗಡೆಯವರ ಕಾದಂಬರಿಯ ಬಿಡುಗಡೆ ಸಮಾರಂಭವೂ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದದ್ದು, ಗೆಳತಿಯರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ್ದು ಖುಷಿಕೊಟ್ಟ ಸಂಗತಿ.

ಕೆ.ವಿ ಸುಬ್ಬಣ್ಣ ಬಯಲು ರಂಗಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕೊರಗರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಭವ ಕೊರಗ ಜನಾಂಗದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮೂಡಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ. ಅವರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಡೊಳ್ಳು ಕುಣಿತದಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಇರುವ ಮಟ್ಟುಗಳು, ಕುಣಿತಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದಲ್ಲದೆ, ಆ ಜನಾಂಗ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಡಾ ನಿರೂಪಕರು ಗಮನ ಸೆಳೆದರು.
ನಂತರ ನೋಡಿದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಹಗಲು ವೇಷ . ಹೆಸರೇ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ವೇಷವೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುವ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆ. ಕಣ್ಣುಕುಕ್ಕುವ ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಚಿತ್ರವಿಚಿತ್ರ ಉಡುಪುಗಳಲ್ಲಿ, ಡಾಳಾದ ಮುಖವರ್ಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ರಾಮಾಯಣ ಮಹಾಭಾರತ ಕತೆಗಳ ಕೆಲ ತುಣುಕನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸುವ ಕಲಾಪ್ರಾಕಾರವಿದು.
ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಉತ್ಸವವೂ ಪ್ರಾಯಶಃ ಹುಲಿವೇಷ ಇಲ್ಲದೇ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಲಾರದು. ಮೊದಲೂ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಗೊತ್ತಿದ್ದರೂ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೂ “ಉಳಿದವರು ಕಂಡಂತೆ” ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿತ್ ಶೆಟ್ಟಿಯ ಹುಲಿಕುಣಿತಕ್ಕೆ ಮಾರುಹೋಗಿ ಒಮ್ಮೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಅದರ ಮೂಲ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಹುಲಿಕುಣಿತ ನೋಡಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯುತ್ತು. ಅದು ನೆರವೇರಿದ್ದು ನುಡಿಸಿರಿಯಲ್ಲಿ. ಬೆದ್ರ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಎಂಬ ತಂಡದವರಿಂದ ನಡೆದ ಹುಲಿವೇಷ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಗಮನಸೆಳೆದದ್ದು ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಬಳಿದ ನಿಜವಾದ ಹುಲಿ ಚಿರತೆಗಳಿಗೆ ಎಳ್ಳಷ್ಟೂ ಕಡಿಮೆಯೆನಿಸದ ಬಣ್ಣಗಳ ನಿಖರತೆ, ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿ ಬೇಡುವ ಹೆಜ್ಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಾವಿದರು ತೋರಿದ ದೃಡತೆ, ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಕಸರತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಚಾಕಚಕ್ಯತೆ.
ಸಾಯಂಕಾಲದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ “ಪವಿತ್ರ ಭಟ್” ಎಂಬುವವರ ಭರತನಾಟ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಕೂಡ ಚೆನ್ನಾಗಿತ್ತು. ಅಭಿನಯ, ನೃತ್ಯ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಅವರ ನೈಪುಣ್ಯ ನೋಡುಗರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಸಂಜೆ ನಡೆದ ವಿದುಷಿ ಮಾನಸಿ ಸುಧೀರ್ ಕೊಡವೂರು ಅವರ ನೃತ್ಯ ನಿಕೇತನ ತಂಡದ ಪ್ರದರ್ಶನವೂ ಮನಸೆಳೆಯಿತು.
ಬಡಗು ತಿಟ್ಟಿನ ಯಕ್ಷಗಾನಗಳನ್ನು ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟಪಟ್ಟು ನೋಡುವ ನಾನು ತೆಂಕು ತಿಟ್ಟಿನ ಯಕ್ಷಗಾನವನ್ನು ನೋಡಿದ್ದು ಕಡಿಮೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದ ದಶಾವತಾರ ತೆಂಕುತಿಟ್ಟಿನ ಯಕ್ಷಗಾನವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ನೋಡಿದೆ. ಬಡಗು ತಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕುಣಿತ ಅಭಿನಯ ಅಲ್ಲಿಲ್ಲವಾದರೂ ಅವು ಒಟ್ಟಾರೆ ಕತೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಪರಿ ಅನನ್ಯ.
ರಾತ್ರಿ ಊಟವಾದ ಮೇಲೆ “ಆಳ್ವಾಸ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಭವ” ಎಂಬ ಆಳ್ವಾಸ್ ವಿಧ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ನಡೆಸಿಕೊಡುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಕುಳಿತದ್ದಾಯ್ತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳೇನೂ ಇಲ್ಲದೇ, ಏನೋ ಮಾಮೂಲಿ ಕಾಲೇಜು ಮಕ್ಕಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೋಡೋಣವೆಂದು ಕುಳಿತುಕೊಂಡಿದ್ದ ನಾವು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಶುರುವಾದ ಮೇಲೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತರಾದೆವು. ನಮ್ಮ ನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಮ್ಮೆ ಹುಟ್ಟುವಂತಹ ಎಲ್ಲಾ ಕಲೆಗಳನ್ನೂ ಆಳ್ವಾಸ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಭವ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಮಕ್ಕಳೂ ಸಹ ಯಾವುದೇ ವೃತ್ತಿನಿರತ ಕಲಾವಿದರಿಗೂ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡದ ಹಾಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. ಹಿಂದಿನ ದಿನ ರಾತ್ರಿ ಪ್ರಯಾಣ, ಬೆಳಗಿನಿಂದ ತಿರುಗಿದ ಸುಸ್ತು ಎಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ನಿದ್ರೆ ಎಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ಎದ್ದು ಬರುವ ಮನಸ್ಸಾಗದೇ ೧೨ ಗಂಟೆಗೆ ಮುಗಿಯುವವರೆಗೂ ನೋಡಿ ಮನತುಂಬಿಕೊಂಡೆವು.
ಅವರು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ರಾಮಾಯಣ ಯಕ್ಷಗಾನ ನೃತ್ಯರೂಪಕ ಕೇವಲ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ರಾಮಾಯಣದ ಮುಖ್ಯ ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಲ್ಲದೆ,ಮಾತೊಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಒಂದು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿರುವಂತಹ ಇನ್ನೆಲ್ಲ ಅಂಶಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತೆಂಬುದು ಇಷ್ಟವಾದ ಸಂಗತಿ. ಮಂಟಪ ಪ್ರಭಾಕರ ಉಪಾಧ್ಯಾಯರಂತ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಕಲಾವಿದರು ಇದರ ನಿರ್ದೇಶಕರೆಂದ ಮೇಲೆ ಅದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಹೇಳುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಬಿಡಿ.


ಮೂಲಮಾನವರು ತಮ್ಮ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಲು ಕಂಡುಕೊಂಡದ್ದು ಸರಳವಾದ ಕುಣಿತಗಳು, ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನದೇನನ್ನೋ ಹೇಳಬೇಕೆನ್ನಿಸಿದಾಗ ವೆಷಭೂಷಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕತೆ ಹೇಳುವುದು ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡಿತು, ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಮಾಧ್ಯಮ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದಾಗ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕಲೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು ಎಂದು ಎಲ್ಲೋ ಓದಿದ ನೆನಪು. ಆ ದಿನದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೋಡುವಾಗ ಈ ವಿಷಯ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯ್ತು. ಡೊಳ್ಳು ಕುಣಿತದವರು, ಲಂಬಾಣಿ ಕುಣಿತದವರು, ಜನಪದ ಹಾಡುಗಾರರು, ಯಾವುದೇ ವೇದಿಕೆಯ ಹಂಗಿಲ್ಲದೇ ಆವರಣದ ಬೀದಿಯಲ್ಲೇ ನಿಂತು ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರೂ ಸುತ್ತಲೂ ಜನ ಮುತ್ತಿಕೊಂಡು ನೋಡಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇನ್ನು ಯಕ್ಷಗಾನ, ಬಯಲಾಟ, ಹಗಲುವೇಷ, ನಾಟಕ ಮೊದಲಾದ ಕಥಾ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ ಕಲೆಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಜನ ಸೇರಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಭರತನಾಟ್ಯ, ಕಥಕ್ ಮೊದಲಾದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಗಳಿಗೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನೀ ಸಂಗೀತ ಮೊದಲಾದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಪ್ರದರ್ಶನ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಜನ ಸೇರುತ್ತಿದ್ದುದು ಕಡಿಮೆ.
ಡೀಸೆಂಬರ್ ೨ – ಬೆಳಗ್ಗೆ ೮.೪೫ ನಡೆದ ಕು.ಮೇಘ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ ಅವರ ಅದ್ಭುತ ಸ್ಯಾಕ್ಸಪೋನ್ ವಾದನದೊಂದಿಗೆ ನುಡಿಸಿರಿಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಎರಡನೆಯ ದಿನದ ಪಯಣ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತ್ತು.
ನಂತರ ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ನಾವು ನೋಡಿದ ನಾದಸ್ವರ ವಾದನ, ರಾಘವೇಂದ್ರ ಭಟ್ ಅವರ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಗಾಯನ, ಅಯನಾ ಪೆರ್ಲ ಅವರ ಭರತನಾಟ್ಯ ಮೂರೂ ಕೂಡ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಆ ಸಂಭಾಂಗಣವು ತಳಮಹಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿ ಇದೆಯೆಂಬುದೇ ಗೊತ್ತಾಗದೇ ಇದ್ದುದರಿಂದಾಗಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ನಾಲ್ಕೇ ಜನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿದ್ದರೂ ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ ಕಲಾವಿದರ ಬಗ್ಗೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಹೆಮ್ಮೆಯೆನ್ನಿಸಿತು.
ಸರಳ ಸಜ್ಜನರಾದ ಚುಕ್ಕಿಚಿತ್ರ ಕಲಾವಿದ ಮೋಹನ್ ವರ್ಣೇಕರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿಯವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ್ದು ಖುಷಿ ಕೊಟ್ಟಿತು. ನೂರಾ ಎಂಟು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ದಿಗ್ಗಜರ ಚುಕ್ಕಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿರುವುದು ವರ್ಣೇಕರ್ ಅವರ ಸಾಧನೆ. ಕಳೆದ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಚುಕ್ಕಿಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿರುವ ವರ್ಣೇಕರ್ ಅವರು “ಚುಕ್ಕಿಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚೇತನಗಳು” ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ನೆಚ್ಚಿನ ಲೇಖಕಿ ಭುವನೇಶ್ವರು ಹೆಗಡೆಯವರು ಲೇಖಕಿ ಎಂ ಕೆ ಇಂದಿರಾ ಅವರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಮಲೆನಾಡಿಗೊಮ್ಮೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ತಮ್ಮ ೪೫ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯಲೋಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಇಂದಿಗೂ ಓದಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿರುವ ಇಂದಿರಾ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಯೆನ್ನಿಸಿತು.
ಘೇವರ್ ಖಾನ್ ಬಳಗದ ರಾಜಾಸ್ಥಾನಿ ಜನಪದ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಬಹುಕಾಲ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವಂತದ್ದು.
ನಂತರ ಇದುವರೆಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ಭೂತಾನಿನ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತಿಳಿದೆ. ಭೂತಾನಿನ ಜನಪದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ತೋರುತ್ತಿದ್ದುದು ಅವರ ಸರಳ ಸಜ್ಜನಿಕೆಯ ನಡುವಳಿಕೆ, ಭಾರತದ ಬಗ್ಗೆ ತುಂಬ ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದ ನಿರೂಪಕ ಮನಸೆಳೆದರು. ಹೆಜ್ಜೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸರಳವಾಗಿದ್ದರೂ ಲಾಲಿತ್ಯಪೂರ್ಣವಾದ ದೇಹಚಲನೆಯಿಂದ ಅವರ ಜನಪದ ನೃತ್ಯ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಮುಖವಾಡಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ರಾಮಾಯಣ, ಬೌದ್ಧಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ಪೌರಾಣಿಕ ಕತೆಗಳ ನೃತ್ಯರೂಪಕಗಳು ಅವರ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಇರುವ ಸಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುವಂತಿತ್ತು.

ರಾತ್ರಿ ಮಧುಲಿತ ಮೊಹಪಾತ್ರ ಅವರ ತಂಡದ ಒಡಿಸ್ಸಿ ನೃತ್ಯ ಇಷ್ಟವಾಯ್ತು. ನಂತರ ಶಾಂಭವಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ ಕೂಚುಪುಡಿ ನೃತ್ಯಪ್ರದರ್ಶನ ಅತ್ಯಂತ ರಮಣೀಯವಾಗಿತ್ತು. ದೇಶದ ಹೆಸರಾಂತ ಕಲಾವಿದರಾದ ವೈಜಯಂತಿ ಕಾಶಿಯವರು ಈ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೂ ತಮ್ಮ ಇಪ್ಪತ್ತರ ಹರೆಯದ ಮಗಳಿಗೆ ಸರಿಸಮನಾದ ವೇಗದಲ್ಲಿ ನರ್ತಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಸಂತೋಷವಾಯ್ತು.
ಆಳ್ವಾಸ್ ವಿಧ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸೌರಭದಲ್ಲಿ ಅಂದು ನಡೆದ ಮಲ್ಲಕಂಬ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮೈನವಿರೇಳಿಸಿತ್ತು. ಹಗ್ಗದಲ್ಲಿ, ಕಂಬದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಆಸನಗಳನ್ನು, ಆಕೃತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾ ಹೋದ ಮಕ್ಕಳ ಸಾಧನೆ ಶ್ಲಾಘನೀಯವಾಗಿತ್ತು.
ಪ್ರಾಹ್ಲಾದ ಆಚಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟ ಶ್ಯಾಡೋ ಪ್ಲೇ ಒಂದು ಕಲೆಯನ್ನು ಹೇಗೆಲ್ಲಾ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಹುದೆಂಬುದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನದಂತಿತ್ತು. ಗೋವಿನ ಹಾಡನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೈಬೆರಳುಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ ಮಕ್ಕಳು ಗಮನಸೆಳೆದರು.
ಡಿಸೆಂಬರ್೩ – ಕೊನೆಯ ದಿನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು- ಬೆಳಗ್ಗೆ ೭ ಗಂಟೆಗೆ ನುಡಿಸಿರಿಯ ರೂವಾರಿ ಮೋಹನ್ ಆಳ್ವಾ ಅವರ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂವಾದ, ಸಂಭಾಂಗಣ ತುಂಬಿ ತುಳುಕುತ್ತಿತ್ತು. ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ಕಾಲ ಒಂಟಿಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಾದರೂ ಜನ ಅವರ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಜನರಿಗೆ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ರೂಪಿಸಿದವರ ಮೇಲಿದ್ದ ಅಭಿಮಾನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
ಅಂದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮೂಡುಬಿದರೆಯ ಸಾವಿರ ಕಂಬದ ಬಸದಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ನುಡಿಸಿರಿಗೆ ವಾಪಾಸಾದೆವು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಮ್ಮನ್ನಗಲಿದ ಮಹಾನ್ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದರಾದ ಚಿಟ್ಟಾಣಿ ರಾಮಚಂದ್ರ ಹೆಗಡೆಯವರ ಸಂಸ್ಮರಣಾ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ವಿದ್ವಾನ್ ಉಮಾಕಾಂತ ಭಟ್ಟರು, ಚಿಟ್ಟಾಣಿಯವರು ಬಡಗುತಿಟ್ಟಿನ ಯಕ್ಷಗಾನವನ್ನು ಬೆಳಿಸಿದ ಬಗೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟರು. ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಅತೀವ ಹೊಗಳಿಕೆಯೋ ಅಥವಾ ವಿಮರ್ಶಕರ ಅತೀವ ತೆಗಳುವಿಕೆಯೋ ಇಲ್ಲದ ಸಮಚಿತ್ತದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಮೇರು ಕಲಾವಿದನನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟ ಬಗೆ ಇಷ್ಟವಾಯ್ತು.
“ಸವಿತಕ್ಕನ ಅಳ್ಳಿ ಬ್ಯಾಂಡ್” ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಗಮನ ಸೆಳೆದ ಶ್ರೀಮತಿ ಸವಿತಾ ಮತ್ತು ಬಳಗದವರು, ಮಂಡ್ಯ, ಮೈಸೂರು, ಬೆಂಗಳೂರು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ಮಹದೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯ ಗೀತೆಗಳು, ಮಂಟೇ ಸ್ವಾಮಿಯ ರಚನೆಗಳೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ರಂಜನೀಯವಾಗಿ ಹಾಡಿದರು.
ಸಾಯಂಕಾಲ ಕಥಕ್ ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ ಪೂರ್ಣ ಆಚಾರ್ಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ಭಾವಾಭಿನಯದಿಂದ ಗಮನ ಸೆಳೆದರು. ಗುಜರಾತಿ ಭಜನೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಅವರು ನೀಡಿದ ಅಭಿನಯ ಕಲೆಗೆ ಭಾಷೆಯ ಹಂಗಿಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಸಾರಿ ಹೇಳಿತ್ತು.
ಸಮಾರೋಪ ಸಮಾರಂಭ ಮುಗಿದ ನಂತರ ನಡೆದ ಫಯಾಜ್ ಖಾನ್ ಅವರ ದಾಸವಾಣಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಬಹುಕಾಲ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವಂತದ್ದು.
ನಾವು ನೋಡಿರದ ಚಿತ್ರವಿಚಿತ್ರ ಚಿಪ್ಪುಗಳ ಸಂಗ್ರಹದ ಪ್ರದರ್ಶನ, ಬೋನ್ಸಾಯ್, ಪಕ್ಷಿ, ಮೀನುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ, ಜಾನುವಾರುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮುದಗೊಳಿಸಿತು. ಬೆಕ್ಕು, ನಾಯಿಗಳ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೋ ಸಮಯದ ಅಭಾವದಿಂದ ನೋಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ.
ನುಡಿಸಿರಿಯಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ತೋರುವ ಅಂಶವೆಂದರ ಸಂಘಟಕರ ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧ ಆಯೋಜನೆ. ನಾಡಿನ ನಾನಾ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಬರುವ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ವಸತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಊಟೋಪಚಾರದಲ್ಲಿ ಎಳ್ಳಷ್ಟೂ ಲೋಪವಾಗದಂತೆ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪರಿ ಅನನ್ಯ. ಮೂರೂದಿನಗಳು ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಸಾವಿರ ಜನರಿಗೆ ವಸತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಒಂದೂವರೆ ಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ ಊಟ ತಿಂಡಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅತ್ಯಂತ ಚೆನ್ನಾಗಿತ್ತು. ಅಷ್ಟೆಲ್ಲ ಜನರಿದ್ದರೂ ಎರಡು ನಿಮಿಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಕಾಯುವ ಪ್ರಸಂಗ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇಡೀ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಸ ಕೊಳಕು ಕಾಣಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಊಟಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಅಡಿಕೆ ಹಾಳೆಯ ತಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಲು ಕಸದಬುಟ್ಟಿ, ಅದು ತುಂಬುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ತಕ್ಷಣ ರಿಪ್ಲೇಸ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ತತ್ಪರತೆ, ದಿನವಿಡೀ ಬಡಿಸಿದರೂ ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಗು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಿದ್ದ ಆಳ್ವಾಸ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಉತ್ಸಾಹ ಎಲ್ಲವೂ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅನುಕರಣೀಯ. ಅನ್ನದ ಮಹತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ, ಶುಚಿತ್ವದ ಮಹತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಾಗ ಮೈಕಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಬುದ್ಧಿವಾದಗಳ ಪ್ರಭಾವವೋ, ಅಥವಾ ಅಲ್ಲಿನ ವಾತಾವರಣವೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ, ಅನ್ನವನ್ನು ಚೆಲ್ಲುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ, ತಿಂದ ತಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಕಸದ ಬುಟ್ಟಿಗಲ್ಲದೇ ಬೇರೆಡೆ ಹಾಕುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ತೀರಾ ತೀರಾ ಕಡಿಮೆಯಿತ್ತು.
ಸಮಯಪಾಲನೆಗೆ ಇಲ್ಲಿರುವ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರೆ ದೇಶ ಉದ್ಧಾರವಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನವಿಲ್ಲ. ವೇದಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿರಲಿ, ಊಟ ತಿಂಡಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ನಿಗದಿತ ಸಮಯದ ಪ್ರಕಾರವೇ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು.
ಜನಪದ ಕಲೆಗಳನ್ನು ನೋಡುವವರಿಗೆ, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ನೋಡುವವರಿಗೆ, ಚಿತ್ರಕಲಾಸಕ್ತರಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂವಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೋಡುವವರಿಗೆ, ಕೃಷಿ ಸಂಬಂಧಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಆಸಕ್ತರಿಗೆ, ಇದ್ಯಾವುದೂ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದವರಿಗೂ ಸುಮ್ಮನೇ ತಿರುಗಾಡಿ ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಡುವವರಿಗಾಗಿ ಪುಸ್ತಕ, ಬಟ್ಟೆ, ಆಹಾರ ಮಳಿಗೆಗಳು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಮೇಳವೇ ನುಡಿಸಿರಿ.
ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳು ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲವೆಂಬಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ. ನನಗೆ ಕಾಣಿಸಿದ ಒಂದೆರಡು ದೋಷಗಳೆಂದರೆ,
• ಮುಖ್ಯ ವೇದಿಕೆಯು ಸಾಕಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದು, ಹಿಂದೆ ಕುಳಿತವರಿಗೆ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಿಂದೆ ಒಂದೆರಡು ಸ್ಕ್ರೀನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದ್ದರೆ ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.
• ಡಾ.ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ ವೇದಿಕೆ ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡದ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಅದು ಇರುವ ಜಾಗ ಸುಲಭವಾಗಿ ತಿಳಿಯುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕೆಲ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರೇ ಇರಲಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ಆ ಕಲಾವಿದರಿಗಾದ ಅನ್ಯಾಯವೆಂದೇ ತೋರಿತು.
• ಚಪ್ಪಾಳೆಯ ಕೊರತೆ. ಯಾವುದೇ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಅವರ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ದೊರಕುವ ಸಂಭಾವನೆಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಖುಷಿಕೊಡುವುದು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಚಪ್ಪಾಳೆ. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದಾಗಲೂ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ನೀರಸವಾಗಿ ಬೇಕೋ ಬೇಡವೋ ಎಂಬಂತೆ ಚಪ್ಪಾಳೆ ತಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದುದು ಏಕೆಂದು ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಸಂಘಟಕರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆ ಅಲ್ಲವಾದರೂ, ನಿರೂಪಕರು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ತಿಳುವಳಿಕೆ ನೀಡಿದರೆ ಸುಧಾರಿಸಬಹುದೆಂಬುದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಗಂಡ, ಮನೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನಾನು, ನನ್ನ ಅಕ್ಕ ವಿಜಯಶ್ರೀ ಮತ್ತು ಅತ್ತಿಗೆಯ ಮಗಳು ರೂಪಶ್ರೀ ಮೂವರೇ ಹೋಗಿ, ಮೂರುದಿನ ಈ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಹೋಗಿದ್ದು ಸಾರ್ಥಕವೆನ್ನಿಸಿತ್ತು.
ಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹನ್ನೆರಡು ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಸದೌತಣ, ಅತಿಯಾದ ಆಡಂಬರವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ನಮ್ಮ ನೆಲದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವಂತೆ ಶೃಂಗಾರಗೊಂಡ ಇಡೀ ಕ್ಯಾಂಪಸ್, ಬೀದಿ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲೇ ತಮ್ಮ ಕಲೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾ ಹಬ್ಬದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದ್ದ ಜನಪದ ಕಲಾವಿದರು, ಕರಾವಳಿಯ ಸೊಗಡಿನ ಊಟೋಪಚಾರ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸಿ ವರ್ಷಕ್ಕಾಗುವಷ್ಟು ನೆನಪಬುತ್ತಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ವಾಪಾಸ್ಸಾದೆವು.

08-Sep-2017



"ಕೇವಲ ಎರಡು ಗಂಟೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಗಿಡದ ಎಲ್ಲಾ ಎಲೆಗಳನ್ನು ತಿಂದುಹಾಕಿ, ಈಗ ಇನ್ನೊಂದು ಗಿಡವನ್ನ ತಿನ್ನುತ್ತಿವೆ ನೋಡು ಈ ಹುಳಗಳು" ಒಂದೂ ಎಲೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ಬೋಳಾಗಿದ್ದ ಕಾಡುಹರಿವೆ ಗಿಡವನ್ನ ತೋರಿಸಿ ರಮೇಶಣ್ಣ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ. ಅಲ್ಲಿ ಅಂಗಳದ ತುಂಬ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಚೀನಿಕಾಯಿ ಅಥವಾ ಸಿಹಿಗುಂಬಳ ಬಳ್ಳಿಯ ನಡುವೆ ನಾಲ್ಕಾರು ಕಾಡು ಹರಿವೆ ಗಿಡಗಳಿದ್ದವು. ಸೊಂಪಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದ ಚೀನಿ ಬಳ್ಳಿಯ ಎಲೆಯನ್ನೊಂದನ್ನೂ ಅವು ತಿನ್ನುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ನೂರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದು ಕಾಡುಹರಿವೆ ಗಿಡವನ್ನು ಮುತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದ  ಕೆಂಪು ತಲೆಯ ಕಪ್ಪುಬಣ್ಣದ ಕೀಟಗಳವು. ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಒಂದು ವಿಧದ ಬೀಟಲ್ (ಓಡುಹುಳ) ಇರಬಹುದೆನ್ನಿಸಿತ್ತು.


 ನೋಡನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಇನ್ನೊಂದು ಗಿಡವನ್ನೂ ತಿಂದು ಮುಗಿಸಿದ ಆ ಕೀಟಗಳು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದ್ದ ಟೋಮ್ಯಾಟೋ ಗಿಡ ಹತ್ತುತ್ತಿದ್ದವು. ಹಿಂದೆಲ್ಲ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ ನೆನಪಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈಗ ಒಂದೆರಡು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಊರಿನ ಕೆಲ ಮನೆಗಳ ಕೈತೋಟದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ದೊರಕಿತು. ಅಷ್ಟೊಂದು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅವುಗಳು ಮತ್ತೆರಡು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣೆಯಾದವೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು.


ಗೂಗಲ್ ಚಾಚ ಹೆಚ್ಚೇನೂ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಲಿಲ್ಲವಾದರೂ ಕೆಲವೊಂದು ಮಾಹಿತಿ ದೊರಕಿತು. Blister beetles ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ  Epicauta ಎಂಬ ಕುಟುಂಬ ಸೇರಿದ ಕೀಟಗಳಿವು.
ಈ ಬ್ಲಿಸ್ಟರ್ ಬೀಟಲ್ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೀಟಗಳು ರೈತರಿಗೆ ಕಾಟಕೊಡುವ ಕೀಟಗಳ ಸಾಲಿಗೆ ಸೇರಿದವುಗಳಾಗಿವೆ. ಗುಂಪಾಗಿ ಇವು ಕೈತೋಟ, ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೀಟಗಳಲ್ಲಿ Cantharidin ಎಂಬ ಒಂದು ರೀತಿಯ ರಾಸಾಯನಿಕವಿದೆ.  ಈ ರಾಸಾಯನಿಕದ ಸಂಪರ್ಕವಾದರೆ ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಗುಳ್ಳೆಗಳಾಗುತ್ತವೆ.   "Spanish fly" ಎಂಬ ಬೀಟಲ್‍ನಿಂದ ತೆಗೆದ ರಾಸಾಯನಿಕವು ಕೆಲವೊಂದು ಚರ್ಮರೋಗಗಳಿಗೆ ಔಷಧವಾಗಿಯೂ ಬಳೆಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು.

ಕುದುರೆ, ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಹಾಕುವ ಹುಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ವಿಷಯುಕ್ತವಾದ ಬ್ಲಿಸ್ಟರ್ ಬೀಟಲ್‍ಗಳು ಇದ್ದರೆ ಪ್ರಾಣಾಪಾಯವಾಗುವ ಸಂಭವವಿದೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಕೊಯ್ದು ಹುಲ್ಲು ಒಣಗಿಸುವಾಗ ಇವು ಇಲ್ಲದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದದ್ದು ಅವಶ್ಯಕ.
ಮಣ್ಣು, ಕಲ್ಲುಗಳ ಮರೆಯಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನಿಡುತ್ತವೆ. ಹೊರಬರುವ ಲಾರ್ವಾಗಳು ಜೇನುನೊಣ, ಗ್ರಾಸ್ ಹಾಪರ್ ಮೊದಲಾದ ಕೀಟಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ.
ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದಾಗ ಹಿಡಿದು ಕೊಲ್ಲುವುದು ಇವುಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಇರುವ ಉಪಾಯ. ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಕೀಟನಾಶಕಗಳೇ ಪರಿಹಾರ. 





ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿದ ಬೀಟಲ್ ಬ್ಲಿಸ್ಟರ್ ಬೀಟಲ್‍ನ   ಯಾವ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲವಾದರೂ Zoological Survey of India ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಪುಸ್ತಕವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ ಶ 1880 ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೆ "Haag-Rutenberg " ಎಂಬ ಜರ್ಮನ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಪಶ್ವಿಮಘಟ್ಟದ  ಸಾಗರ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ "Epicauta divisa" ಎಂಬ ಬ್ಲಿಸ್ಟರ್ ಬೀಟಲ್ ಇವೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದ್ದ ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ದೊರಕಿತು. ಈಗ ನಮ್ಮ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿದ ಕೀಟ ಅದೇ ಇರಬಹುದೇ ಅಥವಾ ಬೇರಾವುದಾದರೂ ಪ್ರಭೇದ ಇರಬಹುದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಲಿಲ್ಲ.  

08-May-2017

ಮಗಳು

 "ಈ ಮುಂದಿನ ಬೇಸ್ಗೆಗಾದ್ರೂ ಮಗಳ ಮದುವೆ ಮಾಡಕ್ಕು ... ಅದಕ್ಕೂ ಈಗ ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟಾತು ...ಅವಳ ವಾರಗೆಯವ್ಕೆಲ್ಲ ಮದುವೆಯಾಗಿ ಕೈಗೊಂದು ಕೂಸು ಬೈಂದು ಗೊತ್ತಿದ್ದಾ! " ಬೇಯಿಸಿದ ಅಡಕೆಯನ್ನು ಹಂಡೆಯಿಂದ ತೆಗೆದು ಬುಟ್ಟಿಗೆ ಹಾಕುತ್ತಾ ಹೇಳಿದಳು ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ.
"ಹೂಂ... ನೋಡನ ತಗಾ.." ಕಟುಬಾಯಿಯಿಂದ ಇಳಿದ ಕವಳದ ಕೆಂಪುರಸವನ್ನು ಉಟ್ಟಲುಂಗಿಯ ತುದಿಯನ್ನೆತ್ತಿ ಒರೆಸಿ ,ಲುಂಗಿ ಎತ್ತಿ ಕಟ್ಟಿ ಅಡಿಕೆ ಬುಟ್ಟಿನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅಟ್ಟದ ಮೆಟ್ಟಿಲೆಡೆಗೆ ನಡೆದ  ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ.
ಮಗಳ ಮದುವೆ ವಿಷಯ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲ ಅಡ್ಡಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ದೀಪವಿಟ್ಟಂತೆಯೆ ಮಾತನಾಡುವ ಗಂಡನ ಮನದಲ್ಲೇನಿರಬಹುದೆಂದು ಅರ್ಥವಾಗದೆ ನಿಂತು ನೋಡಿದಳು ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ.  ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸಾವರಿಸಿಕೊಂಡು  ಚಾಪೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಸುಲಿಬೇಳೆಯನ್ನೆಲ್ಲ ಹಂಡೆಯ ಕುದಿಯುವ ನೀರಿಗೆ ಹಾಕಿ  , ಒಲೆಯ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ದೊಡ್ಡದು ಮಾಡಿ , ತೊಗರಿನ ಹಾಳೆಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿ ಒಳನಡೆದಳು.

 ಅತ್ತೆಗೊಂದು ಲೋಟ ಹಾಲು ಬಿಸಿ ಮಾಡಿ ಕೊಟ್ಟು ಉಳಿದ ಹಾಲಿಗೆ ಹೆಪ್ಪಿಡುವಾಗ ಈ ದಿನವೂ ಕೆಂಪಿ ಎರಡು ಲೋಟ ಹಾಲು ಕಡಿಮೆ ಕೊಟ್ಟದ್ದು ಗಮನಿಸಿ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿಗೆ ಬೇಸರವಾಯಿತು.  ಅತ್ತೆಯ ಬಳಿ "ಇನ್ನು ಇದು ಬತ್ತಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಹಾಲನ್ನು ಡೈರಿಯಿಂದ ತರದೇ ಸೈ ಈ ವರ್ಷ ,ಊರಲ್ಲಿ ಯಾರ ಮನೇಲೂ ಕರಾವು ಇಲ್ಲೆ. ವಿಮಲಕ್ಕನ ಮನೆಲೂ ದನ ಕೊಟ್ಟುಬಿಟ್ಟಿದ್ದ  ಮಾಡಲಾಗ್ತಲ್ಲೆ ಹೇಳೀ " ಎಂದು ಅವಲತ್ತುಕೊಂಡಳು.
ಎಂತ ಮಾಡಲಾಗ್ತೆ ಕೂಸೆ ...ಪಾಪ ಕೆಂಪಿಯ ಕರುವಿಗೆ ವರ್ಷ ಆತು ಅಲ್ದಾ ..ಇನ್ನು ಎಷ್ಟು ದಿನ ಹಾಲು ಕೊಡ್ತು ಅದು ..ಹೋಗ್ಲಿ ಬಿಡು ಎಂದರು ಅತ್ತೆ ಶಾರದಮ್ಮ. ಅಡಿಗೆ ಮನೆಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅತ್ತೆಯ ಮಂಚದ ಬಳಿ ಬಂದು ಅವರ ಮಂಡಿನೋವಿಗೆ ಸಾಗರದ ಪಂಡಿತರು ಕೊಟ್ಟ ತೈಲವನ್ನು ಹಚ್ಚಿ ತಿಕ್ಕಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಳು.
"ಅಪ್ಪಿ ಎಲ್ಲಿದ್ದ ? ಅಡಕೆ ಬೇಯಿಸಿ ಆಗಲ್ಯ ಇನ್ನೂ "  ಶಾರದಮ್ಮ ಮಗನ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದರು.
"ಕೋನೇ ಹಂಡೆ ಬೇಯಿಸ್ತಾ ಇದ್ದ ಅತ್ತೆ ..ಆಗ್ತು ಇನ್ನು ಹತ್ತು ನಿಮಿಷಕ್ಕೆ "...ಅನ್ಯಮನಸ್ಕಳಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ.
"ಏಂತಾತೇ ಕೂಸೆ ಹುಶಾರಿಲ್ಯ ನಿಂಗೆ ...ಸುಸ್ತಾಯ್ದು ಕಾಣ್ತು ಬೆಳಗ್ಗಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ, ಕೊನೆ ಕೊಯ್ಲು ಬೇರೆ ...ಹೋಗಿ ಮಲಗು ...ಸಾಕು ನನ್ನ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದ್ದು " ಸೊಸೆಯ ಬಾಡಿದ ಮುಖ ನೋಡಿ , ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಗದರಿದರು .
 "ನಿಂಗಕ್ಕೆಂತು  ಮೊಮ್ಮಗಳ ಮದುವೆ ನೋಡ ಆಶೆ ಇಲ್ಯ ಅತ್ತೆ , ನಿಮ್ಮ ಮಗನ ಹತ್ರ ಮಾತಾಡಿ ಸ್ವಲ್ಪ ...ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗಲೆಲ್ಲ ನೋಡನ ಅಂತಲೇ ಹೇಳಿ ತಳ್ಳಿಬಿಡ್ತ "  ಸೊಸೆಯ ಮಾತು ಕೇಳಿ ನಿಟ್ಟುಸಿರಿಟ್ಟ ಶಾರದಮ್ಮ  ದಿಂಬಿಗೆ ತಲೆ ಕೊಟ್ಟು ಮಲಗಿದರು. "ಕೂಸೆ, ನಿಂಗೆ ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿದ್ದಿ ಹೌದ ...ನಮ್ಮಂತವ್ರು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನ ಜಾಸ್ತಿ ಓದಿಸಿದ್ರೂ ಕಷ್ಟ ಆಗ್ತು ಅಂತ....ನೀನು ಕೇಳ್ಲೆ.. ಮಗಳನ್ನ ದೂರ ಓದಲೆ ಕಳ್ಸಿದೆ ...ಇಂಜನಿಯರಿಂಗ್ ಮಾಡಿಸಿದೆ ...ಓದಿದ ಕೂಸು ಮನೇಲಿ ಹೇಗಿರ್ತು? ದೊಡ್ಡ ಕೆಲಸ ಸಿಕ್ಕು ಪೇಟೆ ಸೇರ್ತು. ಈಗಂತೂ ಎರಡು ತಿಂಗಳು ಬೆಂಗಳೂರಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಇನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳು ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಇರ್ತು ಅದು... ಇಂತಹ ಹುಡುಗಿ ಸುಮಾರಿನ ವರಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪುದು ಹೌದನೆ? ಹಾಂಗೆ ಹೇಳಿ ದೊಡ್ಡ ಜನಗಳು ನಮ್ಮಂತವರ ಮನೆಯ ಸಂಬಂಧ ಮಾಡ್ತ್ವಾ? ಒಂದ್ ವೇಳೆ ಅವು ಬಂದ್ರೂ, ಈ ಅಡಿಕೆ ರೇಟಲ್ಲಿ ತುಂಬ ದೊಡ್ಡ ಜನರ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿ ಅವರಿಗೆ ಸಮನಾಗಿ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಡೋ ತಾಕತ್ತು ಅಪ್ಪಿಗೆ ಇದ್ದಾ?"  ... ಮುಸುಕೆಳೆದು ಮಲಗಿದರು ಶಾರದಮ್ಮ.

ಲೈಟ್ ಆರಿಸಿ ಹೊರಬಂದ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಮನ ಹಿಂದಕ್ಕೋಡಿತು.
ಮಲೆನಾಡಿನ ಸಾಗರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಪುಟ್ಟ ಹಳ್ಳಿ ಹಿರೇಕೊಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಓದಿನಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಜಾಣೆಯಾಗಿದ್ದಳು. ಓದಿ ದೊಡ್ಡ ಕೆಲಸ ಹಿಡಿಯಬೇಕೆಂಬುದು ಅವಳ ಕನಸಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಚಿಕ್ಕ ಅಡಿಕೆ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಾಕುವ ಹೊಣೆಯಿದ್ದ ಅವಳ ಅಪ್ಪ ಸೀತಾರಾಮ ಭಟ್ಟರಿಗೆ ಹಿರಿಯ ಮಗಳಾದ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಓದಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ ಆಸಕ್ತಿಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ.
ಅಂತೂ ಆಗಷ್ಟೇ ಪಿಯುಸಿ ಮುಗಿಸಿದ್ದ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಪಕ್ಕದ ಊರಾದ ಜೇನುಕೊಪ್ಪಲಿನ  ಕೃಷಿಕ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ಮದುವೆ ಮಾಡಿಬಿಟ್ಟರು.
 ಗಂಡನ ಮನೆಗೆ ಬಂದಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ ಅವಳಿಗೆ . ಶಾಂತ ಸ್ವಭಾವದ , ಒಳ್ಳೆಯ ಪತಿ , ಮಗಳಂತೆಯೇ ಕಾಣುವ ಅತ್ತೆ , ಮಾವ , ಆರಕ್ಕೇರದ ಮೂರಕ್ಕಿಳಿಯದ ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಳು ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ.  ಗಂಡನ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳ ಕನಸು ಮರೆಯಾಯ್ತು.
ಕಾಲ ಕಳೆಯಿತು....ಮೊದಲ ಮಗು  ರಮ್ಯಳ ಜನನವಾಯ್ತು...ಅವಳ ಅಟ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಹೋದಳು...ಅವಳಿಗೆ ಐದು ವರ್ಷವಾದಾಗ  ನಿಖಿಲ್ ಹುಟ್ಟಿದ್ದ.

ಮಗಳು  ರಮ್ಯ ತನ್ನಂತೆಯೇ ಓದಿನಲ್ಲಿ ಮುಂದಿದ್ದದ್ದು ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿಗೆ ತುಂಬ ಸಂತೋಷ ನೀಡಿತ್ತು ...ತನ್ನ ಕನಸು ಮಗಳ ಮೂಲಕವಾದರೂ ನನಸಾಗುವುದು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿತ್ತು ಅವಳಿಗೆ. ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪಿಯುಸಿಯಲ್ಲಿ ಮಗಳು ಕಾಲೇಜಿಗೇ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನಗಳಿಸಿದಳು. ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಓದುವ ಆಸೆ ವ್ಯಕ್ತ ಪಡಿಸಿದಳು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ದೂರದೂರಿಗೆ ಹೋಗಲೇ ಬೇಕಿತ್ತು, ಮೆರಿಟ್ ಸೀಟ್ ದೊರಕಿದರೂ..ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ಖರ್ಚು ಇತ್ಯಾದಿಯನ್ನು ಭರಿಸುವುದು ಹೇಗೆಂಬ ಯೋಚನೆ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನಿಗಿತ್ತು. ಎರಡು ವರ್ಷದ ಹಿಂದಷ್ಟೇ ಮಾವನವರ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಲಗಳಿದ್ದವು, ಮಾವನವರೂ ಉಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ.    ಅತ್ತೆ ಶಾರದಮ್ಮನೂ ಇಲ್ಲೆ ಡಿಗ್ರಿ ಮಾಡಬಹುದಿತ್ತೆಂದು ಗೊಣಗಿದರು. ಆದರೆ ಮಗಳ ಪರವಾಗಿ ನಿಂತಳು ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ. ಕೊನೆಗೆ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ನಲ್ಲಿ ಸಾಲ ತೆಗೆದು ಮಗಳನ್ನು ದೂರದ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಬಂದ  ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ.
ಓದುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ ಮಗಳು ಒಳ್ಳೆಯ ಕಂಪನಿಯ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಸೆಲೆಕ್ಷನ್‍ನಲ್ಲಿ ಸೆಲೆಕ್ಟ್  ಆದಾಗ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ  ಹನಿಗಣ್ಣಾಗಿದ್ದಳು.  ದಂಪತಿಗಳಿಬ್ಬರಿಗೂ ಸಾಲ ತೀರಿಸಲು ತಾವು ಪಟ್ಟ ಕಷ್ಟವೂ ಮರೆತು ಹೋಗಿತ್ತು.
ಮಗಳೊಂದು ನೆಲೆಗೆ ನಿಂತಳೆಂದುಕೊಂಡಾಗ ಮಗನ ಬಾರಿ ಬಂದಿತ್ತು. ಅವನೂ ಕಡಿಮೆಯಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಕ್ಕನ ದಾರಿಯಲ್ಲೆ ಅವನೂ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ಆಸೆ ಹೊತ್ತಿದ್ದ. ಈಗ ಅವನನ್ನೂ ಸಾಲ ಮಾಡಿ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದ್ದಾಗಿತ್ತು.
ಇದರ ಮಧ್ಯೆ ಮಗಳ ವಯಸ್ಸು ಇನ್ನೊಂದು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ತನ್ನ ಗೆಳತಿಯರು , ನೆಂಟರೆಲ್ಲ ಮಗಳ ಮದುವೆ ಯಾವಾಗ ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗಲೆಲ್ಲ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಗೋಪಾಲನನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಳು. ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡದ ಅವ ಏನೂ ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿಸದೇ ಸುಮ್ಮನಾಗಿಬಿಡುತ್ತಿದ್ದ.
ಆದರೆ ಇನ್ನು ಸುಮ್ಮನಿರಲು ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ತಯಾರಿರಲಿಲ್ಲ. ಪಕ್ಕದ ಮನೆಯ  ಸುನಂದಕ್ಕ ತನ್ನ  ತಂಗಿಯ ಮಗನಿಗೆ ರಮ್ಯಳನ್ನು ಕೊಡುವಂತೆ  ಪ್ರಸ್ತಾಪ ತಂದಿದ್ದಳು . ಸುಂದರ ಸುಶಿಕ್ಷಿತನಾದ ಆ ಹುಡುಗ ಇವರೆಲ್ಲರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೂ ಪಾತ್ರನಾದವನೇ ಆಗಿದ್ದ. ಅದಕ್ಕೆಂದೇ ಹೇಗಾದರೂ ಇವತ್ತು  ಗಂಡನಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯ ಇತ್ಯರ್ಥ ಮಾಡಲೇ ಬೇಕೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ್ದಳು ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ.
ಹಿತ್ತಿಲ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿದ್ದ ಅಡಕೆ ಒಲೆಯ ಬಳಿ  ಕುಳಿತಿದ್ದ ಗಂಡನ ಬಳಿ ಬಂದವಳು ಅಲ್ಲೇ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು .  " ಆಚೆಮನೆ  ಸುನಂದಕ್ಕನ ತಂಗಿಯ ಮಗನಿಗೆ ಹೆಣ್ಣು ಹುಡುಕುತ್ತ ಇದ್ದ ... ಸುನಂದಕ್ಕ ನಮ್ಮನೆ ಕೂಸಿನ್ನ ಕೇಳಿದ್ದ ....ಜಾತಕ ಕೊಡಲಕ್ಕಿತ್ತೇನೆ ಅಲ್ದಾ? ಒಳ್ಳೇ ಜನ ಅವು. " ಎಂದಳು.
ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲೆಅಡಿಕೆ ತುಪ್ಪಿ ಬಂದ ಗೋಪಾಲ " ಅವು ತುಂಬ ಶ್ರೀಮಂತರಲ್ದನೆ... ಅವಕ್ಕೆ ಸರಿಸಮನಾಗಿ ಮಾಡೋ ಹಾಂಗೆ ಇದ್ವ ನಾವು ....ಈ ವರ್ಷದ ಬೆಳೆ ನೀನೆ ನೋಡ್ತ ಇದ್ದೆ .... ನಿಖಿಲಂಗೆ ಅಂತ ತೆಗೆದ ಸಾಲ ಇನ್ನೂ ತೀರಲ್ಲೆ , ಎಂತ ಮಾಡ್ಲಿ ಹೇಳು" ಅಸಹಾಯಕತೆಯಿಂದ ಹೇಳಿದ.
"ಈಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವರಗಳೇನು ಹುಡುಗಿಯ ಮನೆಯವರ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ ನೋಡದಿಲ್ಲೆ. ಅಲ್ಲದೆ ನಮ್ಮನೆ ಕೂಸು ಓಳ್ಳೆ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿದ್ದಲ್ದಾ? ಮದುವೆ ಖರ್ಚಿಗೆ ಅಗೋ ಅಷ್ಟು ದುಡ್ಡು ಹೆಂಗೂ ಕೂಸಿನ ಹತ್ತಿರ ಇದ್ದು . ಅದು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿಯೆ  ಐದು ವರ್ಷ ಆತು ...ಅವಳಲ್ಲೆ ಕೇಳಿದ್ರೆ ..." ಅಳುಕುತ್ತಲೇ ಹೇಳಿದ ಹೆಂಡತಿಯ ಮಾತನ್ನು ತುಂಡರಿಸುತ್ತಾ " ಛೆ ಅದು ಹ್ಯಾಗೆ ಅವಳ ಹತ್ರ ತಗಳದು ...ನೋಡನ ಸುಮ್ಮನಿರು ಹೇಗಾದ್ರೂ ಮಾಡ್ತಿ..  ಕೂಸಿನ್ನ ಮದುವೆಯಾಪಲೆ ರೆಡಿ ಇದ್ದ ಅದು ಅಂತ ಒಂದು ಮಾತು ಕೇಳಿ ಜಾತಕ ಹೊರಡಿಸಿದ್ರೆ ಆತು...." ಹೇಳುತ್ತಾ ಮತ್ತೆ ಕವಳ ಹಾಕಲು ಅಡಿಕೆ ಕತ್ತರಿಸ ತೊಡಗಿದ. ಅದು ಮಾತು ಮುಗಿಸಿದ ಲಕ್ಷಣವೇ ಎಂದು ಗೊತ್ತಿದ್ದ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮಲಗಲೆಂದು ಎದ್ದಳು.
ಮೊದಲ ಸಂಬಳದಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪ , ಅಮ್ಮ ಅಜ್ಜಿ ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಉಡುಗೊರೆಗಳನ್ನು ತಂದ ಮಗಳು ....ಒಂದಿಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಕೊಡಲು ಬಂದಾಗ ಗೋಪಾಲ ನಯವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದ. "ಅದು ನಿನ್ನ ದುಡ್ಡು ಪುಟ್ಟೀ.....ಅದು ನಿನ್ನ ಹತ್ತಿರವೇ ಇರಕ್ಕು.."
ತುಂಬ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿಯಾದ  ಅಪ್ಪನ  ಸ್ವಭಾವದ ಅರಿವಿದ್ದ ಅವಳು ಸುಮ್ಮನಾಗಿದ್ದಳು. ಈಗ ಏನು ಮಾಡುವುದೋ ಇಂತಹ ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಭಂದ...ತಮ್ಮ ಹಣದ ಅಡಚಣೇ ಎಂದಿಗೂ ಇದ್ದದ್ದೇ ..   ಮಲಗಿ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿಗೆ ಎಷ್ಟೋ ಹೊತ್ತಿನ ನಂತರ ನಿದ್ರೆ ಅವರಿಸಿತು.

ಶನಿವಾರದ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವದ ಚುಮು ಚುಮು ಚಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಂಗಳ ಸಾರಿಸಿ ರಂಗೋಲೆ ಇಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ , ಉಣಗೋಲು ಸರಿಸಿ ಬೇಲಿಯೊಳಗೆ ದಾಟುತ್ತಿದ್ದ ಮಗಳು ರಮ್ಯಳನ್ನು ಕಂಡು ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಮುಖ ಅರಳಿತು.
"ಅರೆ ! ಬಾ.. ಬಾ ಪುಟ್ಟಿ , ಇದೇನು ಬರೋ ಸುದ್ದೀನೆ ತಿಳಿಸಲ್ಲೆ ! ಹೇಳಿದ್ದರೆ ಅಪ್ಪ ಬಸ್‍ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಗೆ ಬರ್ತಿದ್ದ ...ಒಬ್ಬಳೇ ಬಂದ್ಯಲೇ .." ಒಂದೇ ಉಸಿರಿನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಅಮ್ಮನ ಭುಜ ಬಳಸಿ " ಹಾಂ....ಸಾವಕಾಶ ಮಾರಾಯ್ತಿ ...ಸರ‍್ಪ್ರೈಸ್ ಕೊಡನಾ  ಅಂತ ಹೇಳದೇ ಬಂದಿ. ನಿನ್ನ ಮಗಳೇನು ಸಣ್ಣ ಕೂಸಾ ಈಗ ....ದೇಶವಿದೇಶನೆಲ್ಲ ಒಬ್ಬಳೇ ಸುತ್ತೋ ನಂಗೆ ನಮ್ಮೂರಲ್ಲಿ ಹೆದರಿಕೆಯಾಗ್ತ ಅಮ್ಮ" ಎನ್ನುತ್ತಾ ಒಳ ಬಂದಳು ರಮ್ಯ.
"ಸರಿ ಬಿಡು ಒಳ್ಳೆದಾತು ಬಂದಿದ್ದು.... ಕೈಕಾಲು ತೊಳೆದು ಬಾ .. ಚಳೀ ಚಳೀ .. ಬಿಸಿ ಕಾಫಿ ಕೊಡ್ತಿ" ಎನ್ನುತ್ತ ಅಡುಗೆ ಕೋಣೆ ಸೇರಿದಳು ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ.
ಬೆನ್ನಿಗಂಟಿದ ಬ್ಯಾಗ್ ಕೆಳಗಿಳಿಸಿ...ಬಚ್ಚಲುಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹದವಾದ ಬಿಸಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕೈಕಾಲು ತೊಳೆದ ರಮ್ಯ ಅಲ್ಲೇ ಬಚ್ಚಲೊಲೆಯ ಬಳಿ ಅಡಿಕೆಮಣೆಯನ್ನೆಳೆದುಕೊಂಡು ಕುಳಿತಳು.

"ಈ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹೂವೂ ಸರಿಯಾಗಿ ಅರಳ್ತಲ್ಲೆ , ಮೊಗ್ಗನ್ನು ಕೊಯ್ದರೆ ಇವಳು ಬೇರೆ ಬಯ್ತ " ಎಂದು ಗೊಣಗುತ್ತಾ ಪೂಜೆಗೆ ಹೂವು ಕೊಯ್ದು ಮನೆ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಬಂದ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಮಗಳ ಚಪ್ಪಲಿ ಕಂಡು ಸಂತೋಷವಾಯ್ತು. " ಕೂಸೇ ಎಲ್ಲಿದ್ದೆ ...ಹೇಳದೇ ಬಂದೆಯಲ್ಲೆ " ಎನ್ನುತ್ತಲೇ ಒಳಬಂದವನ ಕೈಗೆ  ಕಾಫಿ ಲೋಟ ಕೊಡುತ್ತಾ "ಅಲ್ಲೆ ಒಲೆ ಹತ್ತಿರ ಇದ್ದ ನೋಡಿ "ಎಂದಳು ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ.

ಸರ‍್ಪ್ರೈಸ್ ಅಪ್ಪ ..ಅದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಹೇಳ್ಲೆ ...ಹೆಂಗಿದ್ದೆ ನೀನು ಅರಾಮಿದ್ಯ ....ಕೇಳಿದ ಮಗಳ ಕೈಗೆ ಕಾಫಿ ಲೋಟ ಕೊಟ್ಟು "ನಾನು ಅರಾಮಿದ್ದಿ ಕೂಸೆ ನೀನು ಹೇಂಗಿದ್ದೆ ? ಹೇಗೆ ನಡಿತಾ ಇದ್ದು ಕೆಲಸ ?" ಕೇಳಿದ ಮಗಳ ತಲೆ ನೇವರಿಸುತ್ತಾ.
"ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದಿ ಅಪ್ಪ... ಕಂಪನಿಯವರು ಮುಂದಿನ ತಿಂಗಳು ಅಮೆರಿಕಾಕ್ಕೆ ಕಳಿಸ್ತಾ ಇದ್ದ . ಈ ಬಾರಿ ವಾಪಾಸ್ ಬರೋದು ಆರು ತಿಂಗಳಾಗ್ತು. ಅದಕ್ಕೆ ಒಮ್ಮೆ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ನೋಡಿ ಹೋಪನಾ ಅಂತ ಬಂದಿ " ಮಗಳ ಮಾತು ಕೇಳಿದ ಗೋಪಾಲನ ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಚಿಂತೆಯ ಗೆರೆಗಳು ಮೂಡಿದವು.
ಮೌನವಾದ  ಅಪ್ಪನನ್ನು ಮಾತಿಗೆಳೆಯುತ್ತ " ಅಪ್ಪ ಕೊನೆಕೊಯ್ಲು ಎಲ್ಲೀವರೆಗೆ ಬಂತು ? ಬೆಳೆ ಹ್ಯಾಂಗಿದ್ದು? " ಕೇಳಿದಳು.
" ಹೂಂ ಅಗ್ತಾ ಬಂತು.. ಬೆಳೆ ಹೇಳುವಷ್ಟಿಲ್ಲೆ , ಅಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಬಂದು ಸುಮಾರು ಅಡಕೆ ಉದುರಿಹೋಗಿತ್ತು ನೋಡೂ ,." ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ದನ ಕರೆಯಲು ಎರಡು ತಂಬಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಂದ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಒಂದನ್ನು ಗಂಡನಿಗೆ ಕೊಡುತ್ತಾ " ಪುಟ್ಟಿ ಅಮ್ಮಮ್ಮ ಕರೀತಾ ಇದ್ದ ನೋಡು... ಕೋಣೇಲಿದ್ದ. "ಎಂದಳು.

ದನ ಕರೆಯಲು ಕೊಟ್ಟಿಗೆಗೆ ಅಪ್ಪ ಅಮ್ಮ  ಇಬ್ಬರೂ ಹೋಗುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ , ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಹಂಚಿಕೊಂಡು ಮಾಡುವ ತನ್ನ ಹೆತ್ತವರ ಸುಮಧುರ ದಾಂಪತ್ಯವನ್ನು ಎಂದಿನಂತೆ ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡ ರಮ್ಯ ಅಜ್ಜಿಯ ಕೋಣೆಗೆ ಹೋರಟಳು.
"ಅಮ್ಮಮ್ಮಾ .. ಎಚ್ಚರಿದ್ದಾ ..ಲೈಟ್ ಹಾಕ್ತಿ ಇರು ...ಎಂದು ಸ್ವಿಚ್ ಒತ್ತಿದಳು. "ಬಾ ಕೂಸೆ ಕರೆಂಟ್ ಈಗ ಇರ್ತಲ್ಲೆ ಕಿಟಕಿ ಬಾಗಿಲು ತೆಗಿ " ಎನ್ನುತ್ತಾ ಅಜ್ಜಿ ಎದ್ದು ಕುಳಿತರು. " ಅಲ್ಲ ಅಮ್ಮಮ್ಮ ಇಲ್ಲೇ ನಮ್ಮೂರಿನಲ್ಲೆ ಹುಟ್ಟೋ ಕರೆಂಟು ನಮ್ಮೂರಿಗೇ ಇಲ್ಲೆ ನೋಡು ...ಅಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಲ್ಲಿ ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ ಉರಿಯೋ ಬೇಡದ ದೀಪಾಲಂಕಾರ ನೋಡಿದಾಗಲೆಲ್ಲ ನಂಗೆ ಸಿಟ್ಟೇ ಬತ್ತು. " ಬಳಿ ಬಂದು ಕುಳಿತ ಮೊಮ್ಮಗಳ ಕೈಯನ್ನು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಹಿಡಿದ ಅಜ್ಜಿಯ ಮುಖವೂ ಅವಳ ಅಮೇರಿಕಾ ಪ್ರವಾಸದ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿ ಮಂಕಾಯಿತು.
ವಿದೇಶ ಪ್ರವಾಸ  ರಮ್ಯಳಿಗೆ ಹೊಸದೇನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಎಂದೂ ಇಲ್ಲದೆ ಈ ಬಾರಿ ಇವರೆಲ್ಲ ಚಿಂತಿತರಾಗುವುದನ್ನು ಕಂಡು ರಮ್ಯಳಿಗೆ ಕುತೂಹಲವಾಯಿತು. "ಏಕೆ ಅಮ್ಮಮ್ಮ ಏಲ್ಲರೂ ಏನೋ ಚಿಂತೆ ಮಾಡ್ತಾ ಇರೋ ಹಂಗಿದ್ದು ಏನು ಸಮಾಚಾರ "ಕೇಳಿದಳು.
ಈಗಷ್ಟೇ ಬೈಂದೆ ಕೂಸೆ .. ಸ್ವಲ್ಪ ಸುಧಾರಿಸ್ಕ ಆಮೇಲೆ ಮಾತಾಡನ "  ಹೇಳಿದ ಅಜ್ಜಿಯ ಮಾತು ಕೇಳಿ ರಮ್ಯಳಿಗೆ ಇದು ತನ್ನ ಮದುವೆ ವಿಚಾರವೇ ಇರಬೇಕೆಂಬ ಅನುಮಾನವಾಯ್ತು.
ಬೆಳಗಿನ ಒಂದು  ಹಂತದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ   ಮಹಡಿಯ ಮೇಲೆ  ಮಲಗಿದ್ದ ಮಗಳ ಬಳಿ ಬಂದಳು. "ನಿದ್ದೆ ಮಾಡ್ತಿದ್ಯ ಪುಟ್ಟಿ" ಕೇಳಿದ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಎಳೆದು ಕೂರಿಸಿಕೊಂಡು ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ತಲೆಯಿಟ್ಟು ಮಲಗಿದಳು ಮಗಳು.
" ಕೂಸೆ  ಇನ್ನು ನೀನು ಮದುವೆಗೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲೆ ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಕ್ಕು ...ಯಾವ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಏನಾಗಕ್ಕೋ ಆದ್ರೆ ಚೆಂದ. ಹೋದ ವರ್ಷ ಈಗ ಬೇಡವೇ ಬೇಡ ಅಂದು ಬಿಟ್ಟೆ ನೀನು. ನಾನೂ ಸುಮ್ಮನಾದಿ. ಆದರೆ ಈ ವರ್ಷ ಸುಮ್ಮನಿರಕ್ಕಾಗ್ತಲ್ಲೆ . ಹೇಳು ಜಾತಕ ಹೊರಡಿಸೋದ ಹೆಂಗೆ?"  ಮಗಳ ತಲೆಗೂದಲಲ್ಲಿ ಬೆರಳಾಡಿಸುತ್ತ ಕೇಳಿದಳು ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ.

"ಹೂಂ...ಅಡ್ಡಿಲ್ಲೆ ಅಮ್ಮ ಇದೊಂದು ಅಮೆರಿಕಾ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಮದುವೆಯಾಗಕ್ಕೆ ನಾನು ರೆಡಿ " ಅಮ್ಮನ ಮಡಿಲಿನ ಸುಖದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು ರಮ್ಯ.
"ಹೌದನೆ ಕೂಸೆ ...ಒಳ್ಳೆದಾತು...ನೀನು ಪಕ್ಕದಮನೆ ಸುನಂದಕ್ಕನ ತಂಗಿ ಮಗನನ್ನ ನೋಡಿದ್ಯ ..ಅವನೂ ಬೆಂಗಳೂರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲೆ ಇದ್ದ . ಸುನಂದಕ್ಕ ಮೊನ್ನೆ ಅವನಿಗೆ ನಿನ್ನ ಜಾತಕ ಕೇಳಿದ್ದ . ನಿನ್ನನ್ನು ಒಂದು ಮಾತು ಕೇಳಿ ಕೊಡನ ಅಂತ ಯೋಚನೆ ...ಹೇಗೆ ಅಡ್ದಿಲ್ಯ?"
ನಗುಮೊಗದ, ಸುಂದರ ಯುವಕನ ಮುಖ ರಮ್ಯಳ ಕಣ್ಮುಂದೆ ಬಂತು." ನಿಮಗೆಲ್ಲ ಸರಿ ಅನ್ನಿಸಿದ್ರೆ ಕೊಡಿ ಅಮ್ಮ. ಅಪ್ಪ ಏನು ಹೇಳ್ತ?" ಮಗಳು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿಗೆ ಗಂಡನ ಅಸಹಾಯಕತೆಯ ಮಾತುಗಳು ನೆನಪಿಗೆ ಬಂದಿತು.ಮಗಳ ಬಳಿ ಹೇಳದಿರಲಾಗಲಿಲ್ಲ ಅವಳಿಗೆ. " ಅಪ್ಪನಿಗೂ ಈ ಸಂಭಂಧವೆನೋ ಇಷ್ಟ ಇದ್ದು. ಆದರೆ ಮದುವೆಯ ಖರ್ಚು ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಹಣ ಹೇಗೆ ಒದಗಿಸೋದೆಂಬ ಚಿಂತೆಯೂ ಜೊತೆಗಿದ್ದು ಪುಟ್ಟ. ಇದನ್ನು ನಿನ್ನ ಹತ್ತಿರ ಹೇಳೋದು ಬೇಡ , ತಾನು ಹೇಗಾದ್ರೂ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡ್ತಿ ಅಂತ ನನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದ. ಆದರೆ ನಂಗೆ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಲ್ಲೆ ನೋಡು.ಹೇಳಿಬಿಟ್ಟಿ "
ಎದ್ದು ಕುಳಿತು ಅಮ್ಮನ ಮುಖ ದಿಟ್ಟಿಸಿದ ಮಗಳು "ಅಮ್ಮ ನೀನೂ ಹೀಗ್ಯಾಕೆ ಯೋಚನೆ ಮಾಡ್ತೆ? ನನ್ನ ಹತ್ತಿರ ಇದನ್ನು ಹೇಳದೆ ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟಿದ್ದು ಯಾಕೆ? ನನ್ನದೆಲ್ಲ ನಿಮ್ಮದೂ ಅಲ್ದಾ ಅಮ್ಮ?ನಿಮ್ಮ ಕಷ್ಟಸುಖದಲ್ಲಿ ನಂಗೆ ಪಾಲು ಇಲ್ಯನಾನು ಅಪ್ಪನ ಹತ್ತಿರ ಮಾತನಾಡ್ತಿ" 

ಹಗಲಿಡೀ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಪುರುಸೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ತೋಟದಲ್ಲಿ ಕೊನೆ ಕೊಯ್ಯಿಸುವುದು, ಅದನ್ನು ಹೊರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದುಮನೆಗೆ ಹಾಕುವುದು... ಸುಲಿಯಲು ಬರುವ ಆಳುಗಳಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ತೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದರಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಹೋಗಿದ್ದ. ರಾತ್ರಿ ಅಡಿಕೆ ಸುಲಿಯುವವರೆಲ್ಲ  ಮನೆಗೆ ಹೋದ ನಂತರ ಅಡಿಕೆ ಬೇಯಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಪ್ಪನ ಬಳಿ ಬಂದ ರಮ್ಯ ಅಲ್ಲೆ ಒಲೆಯ ಮುಂದೆ ಕುಳಿತಳು .  ಚಿಕ್ಕವಳಿದ್ದಾಗ ಇಂತದೇ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪ ತನ್ನನ್ನು ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕೂರಿಸಿಕೊಂಡು ಬೆಂಕಿ ಕಾಯಿಸುತ್ತಾ ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ದೃಶ್ಯ ಅವಳ ಕಣ್ಮುಂದೆ ಬಂತು  . ತನ್ನ ಓದಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯನ್ನು ನೆರೆವೇರಿಸಲು ಆತ ಪಟ್ಟ ಕಷ್ಟಗಳ ನೆನಪಾಯ್ತು .  

"ಅಪ್ಪ ...ನನ್ನದೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ....ನನ್ನನ್ನು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸೇರಿಸೋ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಇವಳು ಹೆಣ್ಣುಮಗಳು ಇವಳನ್ನು ಯಾಕೆ ಸಾಲ ಮಾಡಿ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಓದಿಸಬೆಕು ಅಂತ ನೀನೇನಾದ್ರೂ ಯೋಚನೆ ಮಾಡಿದ್ಯಾ ? ತಟ್ಟನೆ ಕೇಳಿದ ಮಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ತಲೆ ಬುಡ ಅರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲ ಗೋಪಾಲನಿಗೆ.
"ಛೆ! ಹಂಗೆಂತಕ್ಕೆ ನಾನು ಯೋಚನೆ ಮಾಡ್ಲಿ ? ನಂಗೆ , ನಿನ್ನ ಅಮ್ಮನಿಗೆ ನೀನು ಮತ್ತು ನಿಖಿಲ ಇಬ್ಬರೂ ಒಂದೇ... ನಾವು ಯಾವತ್ತಾದ್ರೂ ಹೆಣ್ಣು ಗಂಡು ಅನ್ನೋ ಭೇದ  ಮಾಡಿದ್ದು ನೀನು ಕಂಡಿದ್ಯ? ಅದೇನು ಹಾಗೆ ಕೇಳ್ತಾ ಇದ್ದೆ? "
" ಇಲ್ಲೆ ಅಪ್ಪ ನನ್ನ ಬೆಳೆಸುವಾಗಾಗಲೀ, ಓದಿಸುವಾಗಾಗಲೀ ನೀನು ಆ ಥರ ಯೋಚನೆ ಮಾಡಲ್ಲೆ ನಂಗೆ ಗೊತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಹಾಗೆ ಯೋಚಿಸ್ತಾ ಇದ್ದೆಯಲ್ಲ? ಯಾಕೆ "
"ಎಂತದೇ ಪುಟ್ಟಿ ಅದು!! ನಾನೇನು ಮಾಡಿದಿ ಈಗ ?" ಕೇಳಿದ ಗೋಪಾಲ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ.
"ಮತ್ತಿನ್ನೇನಪ್ಪ ! ಈಗ ನಿಂಗೆ ದುಡ್ಡಿನ ಅಡಚಣೆ ಇದ್ದರೂ ನನ್ನ ಹತ್ತಿರ ಹೇಳದೇ ಇದ್ದಿದಕ್ಕೆ ಇನ್ನೇನು ಅರ್ಥ? ಮೊದಲು ನನ್ನ ಓದಿಗೇಂತ  ಸಾಲ, ನಂತರ ನಿಖಿಲನಿಗೆ.....ಇದೆಲ್ಲ ಮುಗೀತು ಅಂದ್ರೆ ಈಗ ನನ್ನ ಮದುವೆಗೆ ಮತ್ತೆ ನೀನು ಸಾಲ ಮಾಡಕ್ಕ ಅಪ್ಪ? ....ಮತ್ತೆ ಅದನ್ನು ತೀರಿಸಕ್ಕೆ ನೀವಿಬ್ಬರು ಕಷ್ಟಪಡೋದನ್ನ ನೋಡಕ್ಕೆ ನಂಗೆ ಆಗ್ತಲ್ಲೆ ಅಪ್ಪ ....ನನ್ನನ್ನ ಓದಿಸಿ , ನನ್ನ ಕಾಲ ಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲೋ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದ್ದಿ ... ಈಗ ನನ್ನ ಮದುವೆ ಖರ್ಚು ನಾನು ನೋಡಿಕೊಂಡರೆ ಅದು ನಿಂಗೆ ಅಪಮಾನ ಮಾಡಿದ ಹಾಗಾಗ್ತ? ಅಪ್ಪ ನಾನು ಗಂಡಾಗಿದ್ದಿದ್ದರೆ ನನ್ನ ದುಡ್ಡು ತಗೋತಿದ್ದೆ ಅಲ್ದಾ? " ಕಣ್ಣಂಚಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ತನ್ನ ಪುಟ್ಟ ಮಗಳು ಈಗ ತುಂಬ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಬೆಳೆದಂತೆನ್ನಿಸಿತು ಗೋಪಾಲನಿಗೆ.

ಸುಮ್ಮನೇ ಕುಳಿತು ಯೋಚನೆಗೆ ಬಿದ್ದ ಗೋಪಾಲ ತನ್ನ ಒಳಗನ್ನು ಕೆದಕಿ ನೋಡಲಾರಂಭಿಸಿದ. ಹೌದು ಮಗಳೆಂದಂತೆ ಮನದ ಮೂಲೆಯಲ್ಲೆಲ್ಲೋ ಮಗಳ ದುಡ್ಡು ಮುಟ್ಟಬಾರದೆಂಬ ಹಟ ತನ್ನಲ್ಲಿದ್ದುದು ನಿಜ ಎಂದು ಮನಸ್ಸು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಅದು ಮಗಳ ದುಡಿಮೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದಾನೆಂದು ಆಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಾಜದ ಅಂಜಿಕೆಯೋ , ಹೆಣ್ಣುಮಗಳ ಬಳಿ ದುಡ್ಡು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೇ   ಎಂಬ ತನ್ನದೇ ಅಹಂಕಾರವೋ  ಅವಳ ದುಡ್ಡು ಅವಳದಾಗಿರಲಿ ಅವಳ ಕಷ್ಟಸುಖಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಕಾಳಜಿಯೋ  ಏನು ತನ್ನ ಮನದಲ್ಲಿದ್ದುದು ?   ಬಹುಶಃ ಈ ಎಲ್ಲ ಭಾವಗಳೂ ತನ್ನ ಮನಸಲ್ಲಿದ್ದುದು ನಿಜ ಎನ್ನಿಸಿತು ಆತನಿಗೆ......ಮಗಳ ಮಾತುಗಳು ಅವನೊಳಗನ್ನು ತಟ್ಟಿತು . ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮಂದಹಾಸವರಳಿತು. ಮಗಳ ಕೈಯನ್ನು ಹಿಡಿದು " ನೀನು ಹೇಳೋದು ಸರಿಯಾಗೇ ಇದ್ದು ಪುಟ್ಟಿ....ಆಗಲಿ ಇನ್ನು ನಾನು ಯೋಚಿಸೋದಿಲ್ಲೆ. ನಿನ್ನ ಮದುವೆಗೆಂದು ಕಡಿಮೆ ಬೀಳುವ ಹಣ ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ವಸೂಲ್ ಮಾಡ್ತಿ ಅಡ್ಡಿಲ್ಯ? "ಹೇಳುತ್ತ ಮಗಳ ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ಒರೆಸಿದ.

ಅಪ್ಪ ಮಗಳ ಈ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಕಂಡ ಒಲೆಯ ಬೆಂಕಿ  ಕುಣಿಕುಣಿದು ತನ್ನ ಸಂತೋಷವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು.

ಹವ್ಯಕ ಮಹಾಸಭಾದವರು ಮಹಿಳಾ ದಿನಾಚರಣೆಯ ಪ್ರಯುಕ್ತ  ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದ ಕಥಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಹುಮಾನ ಪಡೆದ ಕಥೆ.

30-Mar-2017

ನಿಮ್ಮ ಫೋನ್ ಬರಬೇಕಿತ್ತು ಅಜ್ಜಾ......


ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳಾದವು, ಇಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಟ ಎರಡು ಬಾರಿಯಾದರೂ ನೀವು ಫೋನ್ ಮಾಡಬೇಕಿತ್ತು ಅಜ್ಜಾ. ಮೊಬೈಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಹೆಸರು, ಫೋಟೋ ಹೊತ್ತ ಕರೆ ಬಂದೊಡನೆ, ಛೆ! ಇವತ್ತಾದರೂ  ನಾನು ಅಜ್ಜನಿಗೊಂದು ಫೋನ್ ಮಾಡಬೇಕಿತ್ತು, ಇನ್ನು ಬೈಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ “ಹಲೋ ಅಜ್ಜಾ ಅರಾಮ” ಎನ್ನಬೇಕಿತ್ತು. ನೀವದಕ್ಕೆ “ಏನಷ್ಟು ಬ್ಯುಸಿನಾ ನೀನು, ಒಂದು ಫೋನ್ ಮಾಡಕ್ಕಾಗಲ್ಲನೆ” ಅಂತ ಗದರಬೇಕಿತ್ತು. ನಂತರ ಕುಶಲಸಮಾಚಾರ ಆದೊಡನೆ ಆಗೊಂಬೆ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೆರಡು ದಿನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿರುವ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೋ, ನಿಮ್ಮ ದೊಡ್ಡಪ್ಪನ ಮಗನ ಸೊಸೆಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿರುವ ಅವರಣ್ಣನ ಮಗನ ಉಪನಯನದ ಸುದ್ದಿಯನ್ನೋ ಹೇಳಬೇಕಿತ್ತು ನೀವು. ಯಾರು, ಏನು ಎಂದು ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಅರ್ಥವಾಗದಿದ್ದರೂ ನಾನು ಎಲ್ಲವೂ ಅರ್ಥವಾದವಳಂತೆ ತುಂಬಾ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಿರುವಂತೆ ಹೂಂ ಗುಟ್ಟಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರಿನ್ನು ಇದು ಬರೀ ಕನಸಲ್ಲಷ್ಟೇ ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬುದು ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ನೀರು ತರಿಸುತ್ತಿದೆ.

ನೀವು ನನಗೆ ಬರೀ ಅಜ್ಜ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಮೂರು ವರ್ಷ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಶಿಕ್ಷಕ ಕೂಡ. ಇಂದಿಗೂ ಏನಾದರೂ ಬರೆಯುವಾಗ ಕಾಗುಣಿತ ದೋಷವಾದರೆ ತಕ್ಷಣ ನಿಮ್ಮದೇ ನೆನಪಾಗಿ ತಿದ್ದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ.  ಹೋಂ ವರ್ಕ್ ಮಾಡದಿದ್ದುದಕ್ಕೆ ಒಮ್ಮೆ ಒಂದು ಹೊಡೆತ ತಿಂದದ್ದು, ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಯಾವುದೋ ಅಫಿಷಿಯಲ್ ಲೆಟರ್ ಕಳೆದು ಹಾಕಿದ್ದಕ್ಕೆ ತುಂಬಾ ಸಿಟ್ಟು ಬಂದರೂ ತಡೆದುಕೊಂಡು ಈಗಲೇ ಹುಡುಕಿ ತಾ ಎಂದು ಗದರಿದ್ದು ಕಹಿನೆನಪುಗಳಾದರೆ, ಆ ದಿನಗಳ ಸಿಹಿನೆನಪುಗಳು ಮೊಗದಷ್ಟೂ.
ನನ್ನ ಓದುವ ಹುಚ್ಚಿಗೆ ನೀರೆರದ, ಅನೇಕ ಮಕ್ಕಳ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನ ಕೊಡಿಸಿ, ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ಓದಲು ಬಹಳಷ್ಟು ವಿಷಯಗಳಿವೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಶಿಕ್ಷಕ ನೀವು. ಆ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಗಮನಿಸಿದಂತೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಸ್ತಿನ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದರೂ ಹೊರಗೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಅಜ್ಜನಂತೆಯೆ ಇದ್ದಿರಿ. ನನ್ನ ಗೆಳತಿಯರ ಕಾಲೆಳೆಯುತ್ತಾ, ಅಣಕಿಸುತ್ತಾ ಇರುತ್ತಿದ್ದ ನಿಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಅವರೆಲ್ಲಾ ಈಗಲೂ ಅದೇ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ವಿಚಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ನನಗೆ ಸಂತಸ.

ಬೆಳಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ದೀರ್ಘವಾದ ಪೂಜೆ ಮುಗಿಯುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೆ ನಾನು, ತಂಗಿ ಸುಷ್ಮಾ ಅಲ್ಲೆಲ್ಲಾದರೂ ಕುಳಿತಿದ್ದರೇ ಎದ್ದು ದೂರ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ನಮ್ಮ ಬೆನ್ನಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ಪೂಜಾತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ನೀರನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಸುರಿದು ನಿಮಗೇ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ತುಂಟ ನಗು ನಗುತ್ತಾ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದುದು ಖಚಿತವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಕಾಲದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜಗಳಗಂಟಿಯಾದ, ತಂಗಿಗೂ ನಿಮಗೂ ಘನಘೋರ ಜಗಳಗಳಾದ ದಿನಗಳಿಗೇನೂ ಕೊರತೆಯಿರಲಿಲ್ಲ. ಈಗಲೂ ನಿಮ್ಮ ಎಂಬತ್ತೈರ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೂ ಕೊನೆಯ ಮೊಮ್ಮಗಳೊಡನೆ ನೀವು ಹಾಗೆಯೆ ಜಗಳವಾಡುತ್ತಿದ್ದುದು ಶುದ್ಧ ಜೀವನಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲದೆ ಬೇರೇನಲ್ಲ.

ನಾನು ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳು ನಂತರ ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ಉಳಿಯಲು ಬಂದಾಗ ತುಂಬ ತೊಂದರೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಗತಿ ನಿಮ್ಮ ರೇಡಿಯೋ ಹುಚ್ಚು. ಮಲಗುವಾಗಲೂ ರೇಡಿಯೋ ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಹಚ್ಚಿಯೇ ಮಲಗುವ ನಿಮ್ಮ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ರಾತ್ರಿ ನಿದ್ದೆ ಬರುವುದೇ ಕಷ್ಟವಾದಾಗ, ನಿಮಗೆ ನಿದ್ರೆ ಬಂದಿದ್ದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಆಫ್ ಮಾಡಿಬಿಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಅದರೆ ಅದನ್ನ ಆಫ್ ಮಾಡಿದೊಡನೆಯೆ ನಿಮಗೆ ಎಚ್ಚರವಾಗಿಬಿಡುತ್ತಿತ್ತು. ಆಮೇಲೆ ಅಜ್ಜಿ ನಿಮಗೆ ಗದರಿಸಿ, ರೇಡಿಯೋವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ವಾಲ್ಯೂಮಿಗೆ ಇರಿಸಿ ನಿಮ್ಮ ಕಿವಿಯ ಬಳಿಯೇ ಇಟ್ಟಾಗ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಸಮಾಧಾನವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಹೀಗೆ ನೀವು ರೇಡಿಯೋ ಹಚ್ಚಿರುತ್ತಿದ್ದಾಗ ನನಗೇ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದಂತೆ ಅದರಿಂದ ಅನೇಕ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನ ಕಲಿತದ್ದೂ ಸತ್ಯ. ಭಾವಗೀತೆಗಳು, ಚಿತ್ರಗೀತೆಗಳು, ನಾಟಕ, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೇಳುವ ಆಸಕ್ತಿ ಹುಟ್ಟಿಸಿದ್ದೇ ನಿಮ್ಮ ರೇಡಿಯೋ.

ಈಗಿನ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ, ಪದೇಪದೇ ನಡೆಸುವ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನೀವು ಬಯ್ಯುವಾಗ ನನ್ನ ಮಗಳಿಗೆ ಖುಷಿಯೋ ಖುಷಿ,  ಹೌದಜ್ಜಾ ತುಂಬಾ ಕೆಟ್ಟ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಇದು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳೇ ಇರಬಾರದಿತ್ತು ಅಂತ ಅವಳ ಒಗ್ಗರಣೆ.   ಮುಸರೆ, ಮಡಿ ಮೈಲಿಗೆ ಒಂದೂ ಅರ್ಥವಾಗದ ಅವಳಿಗೆ “ನಿನ್ನ ಅಪ್ಪ ಅಮ್ಮಂಗೇ ಎಂತೂ ಇಲ್ಲ ನಿಂಗೆ ಹೆಂಗೆ ಗೊತ್ತಾಗ್ಬೇಕು” ಅಂತ ನೀವೊಮ್ಮೆ ಬಯ್ದದ್ದನ್ನ ಅವಳು ಯಾವಾಗಲೂ ನಮಗೆ ಅಣಕಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಾಳೆ!


 ಎಂಬತ್ತೈದು ವರ್ಷದ ತುಂಬು ಜೀವನ ನಡೆಸಿ, ಈಗಿದ್ದೆ ಈಗಿಲ್ಲವೆಂಬಂತೆ ಎದ್ದು ಹೋದ ನಿಮ್ಮ ನೆನಪುಗಳಿಗೆ ಬರವಿಲ್ಲ ಅಜ್ಜ. ಹೀಗೆ ಮನದಾಳದಲ್ಲಿ, ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ನೆನಪಿನ ಫೊನ್ ಕರೆ ರಿಂಗಣಿಸಲಿ, ನಿವು ಕಲಿಸಿದ ಪಾಠಗಳು ದಾರಿದೀಪವಾಗಿರಲಿ.

03-Mar-2017

ವಿಶ್ವವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಲೇಖನ



ನಮ್ಮ ದಿನನಿತ್ಯದ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿನ ಜಂಜಾಟಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಹೊಂದಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಂತೋಷವಾಗಿಡಬಲ್ಲ ಯಾವುದೇ ಸಂಗತಿಯನೊಡನೆ ತಾದ್ಯಾತ್ಮ ಸಾಧಿಸುವುದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಯೊಬ್ಬನ ಕನಸಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವರಿಗೆ ದೇವರ, ಗುರುವಿನ ಧ್ಯಾನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮವಾದರೆ, ಕೆಲವರಿಗೆ ತನ್ನಿಷ್ಟದ ಹವ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಪ್ರಿಯನೊಬ್ಬ ಸುಂದರ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅನುಭೂತಿಗೊಳಗಾದರೆ, ಕಲಾಸಕ್ತನೊಬ್ಬ ಕಲೋಪಾಸನೆಯಲ್ಲಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅನುಭೂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.    ಈ ಒಂದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅನುಭೂತಿಗಾಗಿ ಇರುವುದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು ಇನ್ನೇನನ್ನೋ ಅರಸಿ ಹೊರಡುವವರೂ ಇದ್ದಾರೆ, ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯವದಲ್ಲೇ ಇದನ್ನು ಪಡೆದವರೂ ಇದ್ದಾರೆ.

ಇಂತಹ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಕ್ಕೂ ಪ್ರಾಣಿಜಗತ್ತಿಗೂ ಎತ್ತಲ ನೆಂಟು? ಜೀವಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ ಎಂದುಕೊಂಡಿರುವ, ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗಿಂತ ಬುದ್ಧಿವಂತರೆಂದುಕೊಂಡಿರುವ ನಾವು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಯಾವುದೇ ಸಂಸ್ಕಾರವಿಲ್ಲದ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಇಲ್ಲದ ಜೀವಿಗಳು ಎಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಆದರೆ ನಿಜ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ  ಪ್ರಕೃತಿಯೆಂಬ ಮಾಹಾಶಕ್ತಿಯೊಡನೆ ತಾದ್ಯಾತ್ಮ ಸಾಧಿಸಿ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ನಮಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಗಳೆನ್ನಬಹುದು.
ಬಾಲ್ಯ
 ಪ್ರಾಣಿ, ಪಕ್ಷಿ, ಕೀಟಗಳು ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೆ ಬದುಕಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದುದದ್ದು ಅನಿವಾರ್ಯ. ಪಕ್ಷಿಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬಲಹೀನ ಮರಿಗಳನ್ನು ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಸೋದರ ಮರಿಗಳೇ ಕೊಂದುಬಿಡುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಣ್ಣೂ ಸಹ ಕಾಣದ ಪುಟ್ಟ ಹಕ್ಕಿ ಮರಿಯೊಂದು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ತಾಯಿ ಅಥವಾ ತಂದೆಯ ಇರುವಿನ ಸುಳಿವು ದೊರಕುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಕೂಗುತ್ತದೆ, ಹೀಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೂಗುವ ಮರಿಗಳಿಗೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಹಾರ ದೊರಕುತ್ತದೆ. ಬೇಗ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಹಾರಲು ಕಲಿತಷ್ಟೂ ಅದು ಬದುಕುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.
ಚಿಟ್ಟೆಗಳ ಬಾಲ್ಯಾವಸ್ಥೆಯಾದ ಕಂಬಳಿಹುಳುವೊಂದು ತನ್ನ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅತೀ ಎನ್ನುವಷ್ಟು ತಿಂದು ಶಕ್ತಿ ಸಂಚಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಸಂಚಯಗೊಂಡ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಮುಂದೆ ಕೋಶಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ರೆಕ್ಕೆ ಗಳಿಸಿ ಚಿಟ್ಟೆಯಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.
 ಮನೆಯ ಬೆಕ್ಕಿನ ಮರಿಗಳು, ಮಲಗಿರುವ ಅಮ್ಮನ ಬಾಲದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನಾಟವಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿರಬಹುದು. ತಾಯಿ ತನ್ನ ಬಾಲವನ್ನು ಆಕಡೆ ಈಕಡೆ ಆಡಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ, ಅತ್ಯಂತ ತಲ್ಲೀನತೆಯಿಂದ ಮರಿಗಳು ಅದನ್ನು ಹಿಡಿದು ಕಚ್ಚಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಟದಂತೆ ಕಂಡರೂ ಮರಿಗಳಿಗೆ ಬೇಟೆಯಾಡುವುದನ್ನು ಕಲಿಸುವ ವಿಧಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.  

ಈ ಎಲ್ಲ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವಂತೆ ಬಾಲ್ಯವೆಂಬುದು ಶಕ್ತಿ ಸಂಚಯನದ ಕಾಲ. ದೈಹಿಕ ಶಕ್ತಿ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಸಿದಷ್ಟೂ ಮುಂದಿನ ಜೀವನ ಸುಗಮ.  ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮರಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ಕಂಟಿತವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತವೆ.
ಇದು ಮಾನವನ ಜೀವನಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿನ ಕಲಿಕೆ ಮುಂದಿನ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸುವ ದಾರಿದೀಪ. ಬದುಕಿನ ಆ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಎರಡನ್ನೂ ಗಳಿಸುವ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಪ್ರಯತ್ನವೇ ಆಧ್ಯಾತ್ಮ.
ಯೌವ್ವನ
ಹುಲಿ, ಸಿಂಹ ಮೊದಲಾದ ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ತಮ್ಮ ಉಗುರುಗಳನ್ನು ಒರಟಾದ ಮರದ ಕಾಂಡಕ್ಕೆ ತಿಕ್ಕಿ ಚೂಪಾಗಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದು ಅವುಗಳು ಬೇಟೆಯಾಡಲು ಅತೀ ಅವಶ್ಯಕ. ಹಕ್ಕಿಗಳು ತಮ್ಮ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದಿನಿತೂ ಕೊಳೆ ಕಸ ಕೂರದಂತೆ ಆಗಾಗ ಶುಚಿಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಹಾರುವಾಗ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಾಣಿ ಪಕ್ಷಿಯೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಒಂದಿಷ್ಟು ಜಾಗವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಆ ಜಾಗವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕೆಚ್ಚಿನಿಂದ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ನೆಲೆ ಹೊಂದುವುದು ವಾಸ, ಆಹಾರ, ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಉಪಯುಕ್ತ.
ಆಕ್ಟೋಪಸ್ ಅಕಶೇರುಕಗಳಲ್ಲೇ ಅತೀ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಪ್ರಾಣಿ ಎನ್ನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ತನ್ನನ್ನು ಭಕ್ಷಕಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನೇಕ ಉಪಾಯ ಹೂಡುತ್ತದೆ.ಬೆನ್ನಟ್ಟಿದ ವೈರಿಯ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣು ಕಾಣಿಸದಿರುವಂತೆ, ವಾಸನೆ ತಿಳಿಯದಿರುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಇಂಕಿನಂತಹ ದಟ್ಟ ಬಣ್ಣದ, ಕೆಟ್ಟ ವಾಸನೆಯ ದ್ರವವನ್ನು ಎರಚಿಬಿಡುವುದು, ವೈರಿಯನ್ನು  ಭಯಪಡಿಸುವಂತೆ  ದೇಹವನ್ನು ಹಾವಿನ ಆಕಾರಕ್ಕೆ ಬದಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಬಣ್ಣ ಬದಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ತನ್ನ ಎಂಟು ಬಾಹುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ದೇಹದಿಂದ ಕಳಿಚಿಕೊಂಡು ವೈರಿಯನ್ನು ಗೊಂದಲಗೊಳಿಸುವುದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು.

ಹೀಗೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಯೌವ್ವನವೆಂಬುದು ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ವೃದ್ದಿಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಆಹಾರ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ, ತನ್ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ, ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಾಲ.
ನಮ್ಮ ಯೌವ್ವನವನ್ನೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಸಮೀಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ನಾವು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಲಿತ ವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ನಮ್ಮ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಉನ್ನತಿಗೆ ಶ್ರಮಿಸುವುದು, ನಮ್ಮ ಕೌಶ್ಯಲ್ಯ ವೃದ್ದಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮನವಿಟ್ಟು ಮಾಡುವುದು, ನಮ್ಮದೆ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಗುಣಗಳೆಂಬ ವೈರಿಗಳಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಈ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅತೀ ಮುಖ್ಯ.
ಸಂತತಿ
Oophaga pumilio ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕಾದ ಮಳೆ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ವಿಷಕಪ್ಪೆ. ಇದು ತನ್ನ ಮೊಟ್ಟೆ, ಮರಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ವಿಧಾನ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದದ್ದು.  ಮಳೆಕಾಡುಗಳ ದಟ್ಟ ಮರಗಳ ಬಳಿ ಇದರ ವಾಸ. ಹೆಣ್ಣು ಕಪ್ಪೆಯು ಸಂಗಾತಿಯ ಜೊತೆಗೂಡಿ, ಒಟ್ಟಿಗೆ ನಾಲ್ಕಾರು ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನಿಡುತ್ತದೆ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಭಕ್ಷಕಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವ ಕೆಲಸ ಗಂಡಿನದು. ಮೊಟ್ಟೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ತೇವಾಂಶ ಅವಶ್ಯಕವಾದ್ದರಿಂದ ಗಂಡು ಕಪ್ಪೆ ತನ್ನ ಮೂತ್ರವನ್ನೇ ಸಿಂಪಡಿಸಿ ಮೊಟ್ಟೆಗಳ ತೇವಾಂಶವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತದೆ.೧೦-೧೪ ದಿನಗಳ ನಂತರ ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಒಡೆದು ಮರಿಗಳು(ಗೊದಮೊಟ್ಟೆ) ಹೊರಬರುತ್ತವೆ. ಕಪ್ಪೆಯ ಮರಿಗಳು ಬೆಳೆಯಲು ನೀರಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈಗ ಹೆಣ್ಣು ಕಪ್ಪೆ ಒಂದೊಂದೇ ಮರಿಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಬೆನ್ನ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತು ಮಳೆಕಾಡುಗಳ ದೈತ್ಯ ಮರವನ್ನೇರುತ್ತದೆ. ನೀರು ಬೇಕಾದರೆ ಮರವನ್ನೇರುವುದೇಕೆಂದಿರಾ? ಆ ದೈತ್ಯ ಮರಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆದಿರುವ ಬಂದಳಿಕೆ ಸಸ್ಯಗಳು ತಮ್ಮ ಎಲೆಗಳ ನಡುವೆ ಮಳೆನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.  ಇಂತಹ ಒಂದೊಂದು ಪುಟ್ಟ ನೀರಿನ ಕೊಳದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಒಂದೊಂದು ಮರಿಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ದು ಬಿಡುತ್ತದೆ ಈ ತಾಯಿಕಪ್ಪೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಭಕ್ಷಕಗಳ ಕಾಟ ಕಡಿಮೆಯೆಂಬುದು ಬಹುಶಃ ಈ ವಿಧಾನ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಹೀಗೆ ಬಿಟ್ಟೊಡನೆ ತಾಯಿ ಕಪ್ಪೆಯ ಕರ್ತವ್ಯ ಮುಗಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ಮರಿಗಳು ಬೆಳೆದು ದೊಡ್ದದಾಗುವವರೆಗೂ ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು ಒಂದು ತಿಂಗಳವರೆಗೂ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮರಿಗಳಿರುವಲ್ಲಿಯೂ ಹೋಗಿ ತನ್ನದೇ  ಅಂಡಾಣುಗಳನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಕಪ್ಪೆಯಂತಹ ಪುಟ್ಟ ಜೀವಿಯೊಂದು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿ ಬೇಡುವ ಈ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಧ್ಯಾನವೇ ಅಲ್ಲವೆ?
ಮಳೆಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಮಂಗಟ್ಟೆ ಹಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ಹಕ್ಕಿ ಮರದ ಪೊಟರೆಯೊಳಗೆ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ತಾನೂ ಅಲ್ಲೇ ಕುಳಿತು ಕಾವು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ಗೂಡಿಗೆ ಚಿಕ್ಕದೊಂದು ರಂದ್ರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಗೂಡನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಮರಿ ಹೊರಬರುವವರೆಗೂ ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಅಲ್ಲೇ ಉಳಿಯುವ ಹೆಣ್ಣುಹಕ್ಕಿಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ತಂದು ಕೊಡುವ ಕೆಲಸ ಗಂಡು ಮಂಗಟ್ಟೆ ಹಕ್ಕಿಯದು. ತಮ್ಮ ಸಂತತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮಂಗಟ್ಟೆ ದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನೇ ಮುಡಿಪಾಗಿಡುತ್ತವೆ.

ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಸಸ್ತನಿ ಕಾಂಗರು ತನ್ನ ಮರಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ರೀತಿಯೆ ಅನನ್ಯ. ಅದರ ಮರಿಗಳು ಹುಟ್ಟುವಾಗ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕಣ್ಣೂ ಸಹ ಕಾಣದ ಮರಿ ಹುಟ್ಟಿದ ತಕ್ಷಣ ಹೇಗೋ ತೆವಳಿಕೊಂಡು ತಾಯಿಯ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿರುವ ಚೀಲದೊಳಕ್ಕೆ ನುಸುಳುತ್ತದೆ. ಈ ಚೀಲದಲ್ಲಿರುವ ಮೊಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಕಚ್ಚಿ ಹಾಲು ಹೀರುತ್ತಾ ಮುಂದಿನ ಒಂಬತ್ತು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಅಲ್ಲೇ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ಮರಿ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದಾಗುತ್ತಿರುವಂತೆಯೆ ತಾಯಿ ಕಾಂಗರೂ ತನ್ನಲ್ಲಿದ್ದ ಇನ್ನೊಂದು ಭ್ರೂಣವನ್ನು ಬೆಳೆಸತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಆ ಮರಿ ಹೊರಬಂದ ನಂತರ ತಾಯಿಯ ಚೀಲದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಮೊಲೆಯನ್ನು ಕಚ್ಚಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಾಯಿ ಕಾಂಗರೂ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಮರಿಯನ್ನೂ ಇನ್ನೊಂದು ಚಿಕ್ಕ ಮರಿಯನ್ನೂ ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ. ಅದರ ಎರಡು ಮೊಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಯಾ ಮರಿಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಪೋಷಕಾಂಶವಿರುವ ಹಾಲು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದು ವಿಶೇಷ.

ಹೀಗೆ ತಮ್ಮ ಸಂತತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ತಮ್ಮೆಲ್ಲ ಶಕ್ತಿ ವ್ಯಯಿಸುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮರಿಗಳು ಬದುಕಲು ಬೇಕಾದ ಕೌಶಲ್ಯ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಪಾಡಿಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತವೆ. ನಂತರ ಪರಸ್ಪರರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕೊತ್ತಾಯ ಪ್ರಾಣಿಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿಲ್ಲ.

ನಮ್ಮ ಸಂತತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದರಲ್ಲಿ ನಾವು ಮಾನವರೂ ನಮ್ಮೆಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ವ್ಯಯಿಸುತ್ತೇವೆ, ನಿಜ. ಮಕ್ಕಳ ಕೌಶಲ್ಯಾಭಿವೃದ್ದಿಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅವರಿಗೆ ಆಸ್ತಿ ಮಾಡಿಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುವವರು, ತಮ್ಮ ಮುಪ್ಪಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲೆಂದೇ  ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವವರು, ಅಪ್ಪ ಅಮ್ಮ ಮಾಡಿಟ್ಟ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲೇ ಜೀವನ ಕಳೆಯುವವರು, ಆಸ್ತಿ ಕೊಡಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಅಪ್ಪ ಅಮ್ಮನನ್ನೇ ಸಾಯಿಸುವವರು...ಒಹ್ ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಪೋಷಕರ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಸಂಭಂದಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟೊಂದು ಮುಖಗಳು.....ಅದರಿಂದಾಗಿಯೆ ಎಷ್ಟೊಂದು ನೋವುಗಳು ಅಲ್ಲವೆ?

ಸಾವು
ಬಹುಶಃ ಮಾನವ ಸಾವಿಗೆ ಹೆದರುವಷ್ಟು ಬೇರಾವ ಜೀವಿಯೂ ಹೆದರುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾವನ್ನು ಮುಂದೂಡಲು, ಚಿರಂಜೀವಿಯಾಗಿ ಬದುಕಿಬಿಡಲು ಶತಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಮಾನವ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದಾನೆ.  ಹುಟ್ಟು ಬದುಕು ತನ್ನ ಸಂತತಿಗೆ ತನ್ನೆಲ್ಲ ಕೌಶಲ್ಯ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ನಂತರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜೀವಿಗಳು ಸಹಜವಾಗಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತವೆ. ವಯಸ್ಸಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಬರುವ ಸಾವನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮನೋಭಾವ ಮಾನವನಿಗೆ ಬಂದರೆ ಅವನ ಅರ್ಧ ಮನಃಕ್ಲೇಶ ತಪ್ಪುತ್ತದೆ.
ಮರುಹುಟ್ಟು
“Energy can neither be created nor be destroyed” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ ವಿಜ್ಞಾನ. "ಭೌತಿಕ ದೇಹಕ್ಕೆ ಸಾವುಂಟು ಆದರೆ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಸಾವಿಲ್ಲ" ಆಧ್ಯಾತ್ಮದ ಮಾತು. ಮರುಹುಟ್ಟು ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಹಜವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಮನೆಯ ಅಡಿಗೆ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ಸತ್ತು ಬಿದ್ದ ಜಿರಲೆಯೊಂದು ಮಾರನೆಯ ದಿನ ಸಾವಿರಾರು ಇರುವೆಗಳ ದೇಹದ್ರವವಾಗಿ ಜೀವ ಪಡೆದಿರುತ್ತದೆ. ಗಿಡಮರಗಳ ಒಣಗಿ ಬಿದ್ದ ತರಗಲೆಗಳು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಸೂಕ್ಷಾಣುಗಳ ಆಹಾರವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಮೂಲ ಧಾತುಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೊಸ ಗಿಡಮರಗಳಲ್ಲಿ ಬದುಕು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.  ಹುಲಿಗೆ ಬಲಿಯಾದ ಜಿಂಕೆಯೊಂದು ಕೇವಲ ಹುಲಿಗಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಉಳಿದ ಮಾಂಸ ತಿನ್ನುವ ಹೈನಾ, ರಣಹದ್ದು, ಕಾಗೆ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣುಗಳಿಗೂ ಆಹಾರವಾಗಿ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತದೆ. ಜೀವಚಕ್ರ ಹೀಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ತಿರುಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ.
ಕೊನೇಹನಿ

ಪ್ರಾಣಿಗಳಂತೆ ಬದುಕನ್ನು ಉತ್ಕಟವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸಿ, ಆಯಾ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿನ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಕೊನೆಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಮೋಹಗಳಿಂದ ಕಳಚಿಕೊಂಡು ಮುಕ್ತರಾಗುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಅದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಬದುಕಿಲ್ಲ.  

24-Jan-2017

"ಉತ್ತರಕಾಂಡ" - ನನ್ನ ಅನಿಸಿಕೆಗಳು

ನನಗ್ಯಾವಾಗಲೂ ಮಹಾಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ರಾಮಾಯಣ ಸ್ವಲ್ಪ ನೀರಸವೆನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ನವರಸಗಳೂ ತುಂಬಿದೆ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಹಜವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಘಟನೆಗಳೇ ಕತೆಯಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳೂ ಸಹ ಮಾನವ ಸಹಜ ರಾಗ ದ್ವೇಷಗಳಿಂದ, ಸ್ನೇಹ, ಪ್ರೀತಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿ ಜೀವಂತವೆನ್ನಿಸುತ್ತವೆ.
 ಆದರೆ ರಾಮಾಯಣ ಕರುಣರಸ ಪ್ರಧಾನವಾದದ್ದು.  ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ  ಕೆಲವು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ವೈಭವೀಕರಿದರೆ ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಪಾತ್ರಗಳ ಪೋಷಣೆಯೆ ಸರಿಯಾಗಿಲ್ಲ.  ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವಾದ ರಾಮನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವೇ ದ್ವಂದ್ವಮಯವಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ಹೆಸರಿಗೆ ನಾಯಕಿಯಾದರೂ ಸೀತೆಯ ಪಾತ್ರಪೋಷಣೆ ಕೂಡ ಪೇಲವವಾಗಿದೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವೇ ಇಲ್ಲದ ಆಜ್ಞಾನುವರ್ತಿಯಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಲಕ್ಷಣನ ಹೆಂಡತಿ ಊರ್ಮಿಳೆಯದಂತೂ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿತ ಪಾತ್ರ.  ಮದುವೆಯಾದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅಣ್ಣನ ಸೇವೆಗೆಂದು ಹೊರಡುವ ಗಂಡನನ್ನು ಪಡೆದ ಹೆಂಡತಿಯಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ಮನಮುಟ್ಟುವ ಪಾತ್ರವನ್ನಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡಬಲ್ಲ ಅವಕಾಶವಿದ್ದರೂ ಊರ್ಮಿಳೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕವಿ ಹೆಚ್ಚೇನೂ ಹೇಳಿಲ್ಲ.
ಒಳ್ಳೆಯದು ಮತ್ತು ಕೆಟ್ಟದ್ದು ಎಂಬ ಎರಡೇ ವಿಧಧ ಪಾತ್ರಗಳು, ಒಳ್ಳೆಯ ಪಾತ್ರಗಳು ಅತಿಯಾದ ಆದರ್ಶಗಳ ಭಾರ ಹೊತ್ತು ಬಳಲಿದರೆ ಕೆಟ್ಟ ಪಾತ್ರಗಳು ಒಳ್ಳೆಯವರ ಒಳ್ಳೆಯತನವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲೆಂದೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಂತೆ ತೋರಿ ಬೇಸರ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ರಾಮಾಯಣ ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಇರದ, ಹೀಗಿದ್ದರೆ ಸುಂದರವೆಂಬ, ಕಲ್ಪನೆಯ, ಆದರ್ಶ ಸಮಾಜವೊಂದರ ಕತೆಯಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ.

ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿನ ಈ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಕೆಲವೊಂದು ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ನ್ಯಾಯ ಒದಗಿಸಲೆಂದೇ ಭೈರಪ್ಪನವರು ಉತ್ತರಕಾಂಡವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಂತೆನ್ನಿಸುತ್ತದೆ,

ಭೈರಪ್ಪನವರ ಪರ್ವ, ದಾಟು, ಸಾರ್ಥ, ಗೃಹಭಂಗ ಮೊದಲಾದ ಕಾದಂಬರಿಗಳಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿ ಇಲ್ಲವಾದರೂ,"ಉತ್ತರಕಾಂಡ"ವು ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಕ್ತವಾಗಿರುವ ಸೀತೆ, ಊರ್ಮಿಳೆ, ಕೌಸಲ್ಯ, ಸುಮಿತ್ರ ಮೊದಲಾದ ಸ್ತ್ರೀ ಪಾತ್ರಗಳ ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣದ ಪಾತ್ರಗಳ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬದಲಾಯಿಸದೇ, ಅದರಲ್ಲಿ ಹೇಳದೇ ಅವ್ಯಕ್ತವಾಗಿರುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿವಂತೆ ಇಡೀ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ ರೀತಿ ಹೆಚ್ಚು ಇಷ್ಟವಾಯಿತು.

 ಸೀತೆಯ ಮುಖಾಂತರ ನಾವಿಲ್ಲಿ ಎರಡು ರೀತಿಯ ರಾಮನನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದಲ್ಲಿ ನೊಂದಿರುವ ಅಹಲ್ಯೆಯನ್ನು, ಗೌತಮರೊಡನೆ ಒಂದುಗೂಡಿಸುವ ಮೃದು ಹೃದಯಿ, ಬೇಡರ ಜಾತಿಯ ಗುಹನನ್ನು ಆತ್ಮೀಯ ಗೆಳೆಯನೆನ್ನುವ, ಬೇಡರ ಜಾತಿಯ ತಪಸ್ವಿನಿಯಂತಿರುವ, ಶಬರಿಯ ಆತಿಥ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮೇರು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ರಾಮ, ರಾಜನಾಗಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೇರಿದೊಡನೆ ರಾಜಧರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ,  ಸೀತೆಯನ್ನು ತೊರೆಯುವ, ಶೂದ್ರ ತಪಸ್ವಿ ಶಂಭೂಕನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವಷ್ಟು ಕಠೋರ ಹೃದಯಿಯಾಗಿಬಿಡುವ ಧರ್ಮದ ಮತ್ತೇರಿದ ರಾಮ.

 ತನ್ನ ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ನೇರಾನೇರವಾಗಿ ಹೇಳುವ,  ಅತ್ಯಂತ ವಾಸ್ತವಿಕ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸುವ ಊರ್ಮಿಳೆ ಹತ್ತಿರವಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಅಕ್ಕ ಸೀತೆ, ತನ್ನ ಗಂಡನಿಗೆ ಬಿರುನುಡಿಗಳನ್ನಾಡಿದ್ದರೂ, ಅವಳಿದ್ದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಸಹಜ ವರ್ತನೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸುವ  ವಿವೇಕ ಅವಳಲ್ಲಿರುವುದು ಅವಳ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಎತ್ತರಕ್ಕೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.

ಅಣ್ಣನ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿ ಗೌರವಗಳಿದ್ದರೂ ಅವನು ತಪ್ಪಿದಾಗ, ಬುದ್ಧಿ ಹೇಳುವ, ಹೊರನೋಟಕ್ಕೆ ಒರಟನಾದರೂ ಮೃದು ಹೃದಯಿಯಾದ,  ಲಕ್ಷ್ಮಣ  ಆಪ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.   ಸೀತೆ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ನಡುವೆ ಇದ್ದರಬಹುದಾದ ಗೆಳೆತನವೇ, ಮೂಲ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಬಿಂಬಿತವಾದ ಪೂಜ್ಯಭಾವಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಾಸ್ತವ ಎನ್ನಿಸುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ, ರಾವಣನ ಹೆಂಡತಿ ಮಂಡೋದರಿ ಉತ್ತಮ ಗುಣವುಳ್ಳ ಪತಿವ್ರತೆ. ಆದರೆ "ಉತ್ತರಕಾಂಡ"ದಲ್ಲಿ   ಮಂಡೋದರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮೂಡುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಭೀಷಣನ ಹೆಂಡತಿ ಸರಮೆ ಮಂಡೋದರಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತಾಳೆ.
ಪತಿವ್ರತೆಯರಲ್ಲೊಬ್ಬಳೆಂದೇ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ತಾರೆ ಇಲ್ಲಿ, ವಾಲಿ, ಸುಗ್ರೀವರಿಬ್ಬರನ್ನೂ ತನ್ನ ವಶಾನುವರ್ತಿಗಳನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಅಧಿಕಾರ ಚಲಾಯಿಸುವ ಚಾಲಾಕಿ ಹೆಂಗಸಾಗಿ  ಚಿತ್ರಿತವಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

ರಾವಣ ವಧೆಯ ನಂತರ, ಕುಲದ ಮರ್ಯಾದೆಗಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದೆನೆ ಹೊರತು ನಿನಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ರಾಮ ಸೀತೆಯ ಮನದಿಂದ ದೂರವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಬಂದ ನಂತರವೂ ಅವರಿಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಅಂತರ ಹಾಗೇ ಉಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ  ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗಿ ನಂತರ ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ. ಆ ನಡುವಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯ ಸೀತೆಯ ಅಂತರಂಗ ಎಲ್ಲೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗದಿರುವುದು   ಒಂದು ಮಿಸ್ಸಿಂಗ್ ಲಿಂಕ್ ಆಗಿ ಉಳಿದುಬಿಟ್ಟಿದೆ ಎನ್ನಿಸಿತು.

ಈ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಓದಿದಾಗ ನನಗೆ ನೆನಪಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದು ನಮ್ಮ ನಾಡಿನ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಕಲೆಯಾದ ಯಕ್ಷಗಾನ ತಾಳಮದ್ದಲೆ. ಹೀಗೆ ಪೌರಾಣಿಕ ಪಾತ್ರಗಳ ಮನಮಂಥನ ನಡೆಸಿ ಹೊಸ ಹೊಸ ಹೊಳಹು ಕೊಡುವುದು ತಾಳಮದ್ದಲೆಯ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಹೊಸದಲ್ಲ. ಮೂಲ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲಕ್ಷಿತ ಪಾತ್ರವಾದರೂ , ಅವರ ಚಿಂತನೆ, ಮಾತುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನೇ ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರವನ್ನಾಗಿಬಿಡಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿ ಈ ಕಲಾವಿದರದ್ದು.  ಆದ್ದರಿಂದ ಯಕ್ಷಗಾನ ತಾಳಮದ್ದಲೆಗಳನ್ನು ನೋಡುವ ಅಭ್ಯಾಸವಿದ್ದವರಿಗೆ ಈ ಕೃತಿ ತೀರಾ ವಿಶೇಷವಾದದ್ದನ್ನು ಹೇಳಿದಂತೇನೂ ಅನ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
   










17-Oct-2016

"ಅಕ್ಷಯಾಂಬರ" ನಾಟಕದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದಿಷ್ಟು ಅನಿಕೆಗಳು


“ಅವಧಿ” ಅಂತರ್ಜಾಲ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಧ್ಯಾರಾಣಿಯವರ ವಿಮರ್ಶೆ ಓದಿದ ಮೇಲೆ ಈ "ಅಕ್ಷಯಾಂಬರ" ನಾಟಕವನ್ನು ನೋಡಲೇಬೇಕು ಎನ್ನಿಸಿತ್ತು. ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀ ಸಮಾನತೆ ಎಂಬ ಎರಡು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ನಾಟಕವೆಂಬುದು ನನಗಿದ್ದ ಪ್ರಧಾನ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನೀನಾಸಂ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಶಿಬಿರದ ನಾಲ್ಕನೆ ದಿನದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ನಾಟಕವನ್ನು ನೋಡುವ ಅವಕಾಶ ಲಭಿಸಿತು.



ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಗಂಡುಕಲೆ ಎನ್ನಿಸಿದ್ದ ಯಕ್ಷಗಾನ ರಂಗವನ್ನು ಸ್ತ್ರೀ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ಹವ್ಯಾಸಿ ಕಲಾವಿದೆಯರಾಗಿಯೆ ಉಳಿದದ್ದು ಹೆಚ್ಚು. ವೃತ್ತಿ ಮೇಳಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಕೂಡ ಮಹಿಳೆಯರಿಲ್ಲವೆಂದೇ ಹೇಳಬಹುದು. ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ, ಇದು ಕೇವಲ ಗಂಡಸರು ಮಾತ್ರವೇ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಕೆಲಸ ಎಂದೆನಿಸಿದ್ದ ಅನೇಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮಹಿಳೆಯರು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಈ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಲೆಯಂತಹ ಸೃಜನಶೀಲ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಈ ಮಡಿವಂತಿಕೆಯಿರುವುದು ಅಶ್ಚರ್ಯಕರವಾದರೂ ಸತ್ಯ. ಇಂತಹ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬಳು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ತಾಕಲಾಟಗಳ ಸಮರ್ಥ ಚಿತ್ರಣ “ಅಕ್ಷಯಾಂಬರ”.

ಕೇವಲ ದ್ರೌಪದಿ ವೇಷಧಾರಿ ಗಂಡು ಮತ್ತು ಕೌರವ ವೇಷಧಾರಿ ಹೆಣ್ಣು ಎರಡೇ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ನಮ್ಮ ಮನದಲ್ಲಿ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಬೇರೂರಿರುವ ಗಂಡು, ಹೆಣ್ಣಿನ ಮಾದರಿಯ ಮಿಥ್ಯೆಯನ್ನು ಒಡೆಯುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಈ ನಾಟಕ.

ದ್ರೌಪದಿ ಪಾತ್ರಧಾರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸಾದ್ ಚೇರ್ಕಾಡಿ  ಅವರದು ಅದ್ಭುತವಾದ ಅಭಿನಯ. ರಂಗವನ್ನು ಮಧ್ಯೆ ಇರುವ ಬಿಳಿ ಗೆರೆಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಿದ ಸ್ಥಳವನ್ನು “ಯಕ್ಷಗಾನ ರಂಗಸ್ಥಳ”ವಾಗಿಯೂ ಅದರ ಸುತ್ತಲಿನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಯಕ್ಷಗಾನ ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳು ವೇಷ ಕಟ್ಟುವ “ಚೌಕಿ ಮನೆ”ಯನ್ನಾಗಿಯೂ ವಿಭಾಗಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಚೌಕಿಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪುರುಷರಿಗೆ ಸಹಜವಾದ ನಿಸ್ಸಂಕೋಚದಿಂದ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ತೊಡುವ ಅವರ ಆಂಗಿಕ, ರಂಗಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೆ ಆಗಾಗ ಸೆರಗನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ನಾಜೂಕು ನಾರಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಗುವ ಪರಿ ಖುಷಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಚಿಕ್ಕಂದಿನಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪನ ಜೊತೆ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಚೌಕಿ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀವೇಷ ಪಾತ್ರಧಾರಿ ಲಂಗ ಬ್ಲೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ನಿಸ್ಸಂಕೋಚವಾಗಿ ನಿಂತು ಬೀಡಿ ಸೇದುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ನೋಡಿದ ನೆನಪಾಗಿ ನಗು ಬಂದಿತ್ತು. ಚೌಕಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಾನು ಹೆಸರಾಂತ ಸ್ತ್ರೀ ಪಾತ್ರಧಾರಿಯೆಂಬ ಹಮ್ಮು, ಪುರುಷನೆಂಬ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ತನ್ನ ಹಾವಭಾವ ಮಾತಿನ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀ ಹಂತದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುವ ಪ್ರಸಾದ್ , ಗೆರೆ ದಾಟಿ ರಂಗಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೆ ಹೂಗಳನ್ನು ಆಯ್ದು ಮಾಲೆ ಕಟ್ಟುವ ಮೆಲುಮಾತಿನ, ಮೆಲು ನಡೆಯ ಹೆಣ್ಣಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅಭಿಮನ್ಯುವಿನ ಪಾತ್ರ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ತಹತಹ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಗುರುಗಳ ಬಳಿ ಗೋಗರೆಯುವ ಪರಿ, ಅಭಿಮನ್ಯುವಾಗಿ ಕುಣಿಯುವಾಗಿನ ಚುರುಕುತನ, ಆ ಪಾತ್ರ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ ಆಗುವ ನಿರಾಶೆ, ಹೆಣ್ಣೊಬ್ಬಳು, ಪುರುಷ ಪಾತ್ರಧಾರಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಸಿಯುತ್ತಿದ್ದಾಳೆಂಬ ಕೋಪ, ಅಸಹಾಯಕತೆ, ಆಕೆ ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿ ಮೇಳದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ನಿಂತಾಗ ಕುಸಿಯುವ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸುವ ಪ್ರಸಾದ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನವಿಲ್ಲ.

ಯಕ್ಷಗಾನೇತರರಾಗಿದ್ದೂ, ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರವಾದ ಯಕ್ಷರಂಗದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಳನ್ನು ಅರಿತು, ಇಂತಹ ನಾಟಕವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ, ಕೌರವ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮಾಡುವ ಹುಡುಗಿಯಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿರುವ ಶರಣ್ಯ ಅಭಿನಂದನಾರ್ಹರು. ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸ್ತುತವಾದ ಗಹನವಾದ ವಿಷಯವೊಂದನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟ ರಂಗ ಪರಿಕರಗಳ ಮೂಲಕ, ಬೆಳಕು ನೆರಳುಗಳ ಮೂಲಕ, ಅನೇಕ ರೂಪಕಗಳ ಮೂಲಕ, ಸಂಭಾಷಣೆ ಮತ್ತು ಅದರ ನಡುವಿನ ಮೌನದ ಮೂಲಕ, ವೇಷಭೂಷಣಗಳ ಮೂಲಕ, ಸಮರ್ಥ ನಟನೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಮನಮುಟ್ಟಿಸುವಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಕಿ ಶರಣ್ಯ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಕೌರವ, ರಾವಣ, ಅರ್ಜುನ ಇತ್ಯಾದಿ ದೊಡ್ಡ ಪುರುಷ ಪಾತ್ರ ಮಾಡಿದಾಗಲೆಲ್ಲ ಎದುರಿಸಬೇಕಾದ ದೊಡ್ಡ ಟೀಕೆಯೆಂದರೆ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತಹ ಧ್ವನಿ, ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯತೆ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂಬುದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸ್ತ್ರೀ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮಾಡುವ ಪುರುಷನ ಗಡಸು ಧ್ವನಿ, ರೋಮಭರಿತ ಮುಖ, ನಾಟಕೀಯ ಹಾವಭಾವಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. “ಪುರುಷವೇಷಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಗಡಸುತನ ನಿಮಗೆಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯ? ಎರಡು ತಲೆ ಕರು ಹುಟ್ಟಿದರೆ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ದಿನ ನೋಡುವಂತೆ ಈಗ ನಿನ್ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನೋಡಲು ಜನ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರಷ್ಟೆ ನಾಲ್ಕು ದಿನ ಕಳೆದರೆ ಮೂಲೆಗುಂಪಾಗುತ್ತಿ” ಎಂಬ ಪುರುಷನ ಟೀಕೆಗೆ ಮಹಿಳೆ ಹೇಳುವ “ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಸ್ತ್ರೀವೇಷ ಮಾಡಿದ ಪುರುಷನನ್ನು ನೋಡಿದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕ, ಈ ರೋಮಭರಿತ, ಗಡಸು ಕಂಠದ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ನೋಡಿ ಎಷ್ಟು ನಕ್ಕಿರಬಹುದಲ್ವಾ” ಎಂಬ ಮಾತು ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತದೆ.

ರಂಗದ ಮೇಲೆ ಕಾಣುವುದು ನಿಜವಲ್ಲ ನಾಟಕ ಎಂದಾದಾಗ ಅಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಣ್ಣಿಗೊಂದು ನ್ಯಾಯ, ಗಂಡಿಗೊಂದು ನ್ಯಾಯ ಏಕೆ?
ಸಮಾಜದ ದ್ವಂದ್ವ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ, ಅನೇಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವ, ಅನೇಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ದೊರಕಿಸಿಕೊಡುವ, ನೋಡಿದ ಅನೇಕ ದಿನಗಳವರೆಗೂ ಕಾಡುವ ನಾಟಕ “ಅಕ್ಷಯಾಂಬರ”. ಈ ನಾಟಕ ನೋಡಿದವರು, ಸ್ತ್ರೀವೇಷ ಪಾತ್ರಧಾರಿ ಪ್ರಸಾದ್ ಚೇರ್ಕಾಡಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕಿ ಶರಣ್ಯ ರಾಂಪ್ರಕಾಶ್ ಅವರ ಅಭಿಮಾನಿಯಾಗದಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಕೊನೆಯಲ್ಲೊಂದು ಕೊಸರು: ಯಕ್ಷಗಾನವನ್ನು ಕಲಿತು ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಶರಣ್ಯ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗೌರವವಿದೆ. ಆದರೂ ಅವರ ಕುಣಿತ ಮತ್ತು ಮಾತುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಶೈಲಿಯ ಕೊರತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಅತ್ಯಂತ ಸಹಜ ಸುಂದರವಾಗಿ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಕುಣಿತ, ಮಾತುಗಾರಿಕೆ ಎರಡನ್ನೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಪ್ರಸಾದ್ ಎದುರಲ್ಲಿ ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಶರಣ್ಯ ಸಪ್ಪೆಯಾಗಿ ತೋರುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂಬುದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.

27-Sep-2016

ವಿಚಿತ್ರ ಜೀವಿಗಳು ೨ - ಸ್ಲಾತ್


ನಿಧಾನವಾಗಿ ಚಲಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಬಸವನಹುಳುವಿಗೇ ಸ್ಫರ್ಧೆಯೊಡ್ಡಬಲ್ಲ ಜೀವಿ ಇದು.  ತನ್ನ ಉದ್ದನೆಯ ಕೈಗಳಿಂದ ಮರದ ಕೊಂಬೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಸ್ಲೋ ಮೋಷನ್ನಲ್ಲಿ ಇದು ಮರವೇರುವುದನ್ನು ನೋಡುವಾಗ ನಾವೇ ಅದನ್ನ ಎತ್ತಿ ಮರದ ಮೇಲೆ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡೋಣ ಎನ್ನಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ.  ಸದಾ ಮರದಲ್ಲಿಯೇ ವಾಸ. ದಿನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯ ಮರದ ಕೊಂಬೆಯಲ್ಲಿ ಬೇತಾಳನಂತೆ ಉಲ್ಟಾ ಜೋತಾಡುತ್ತಾ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.

 ಚಿತ್ರ ಕೃಪೆ - ವಿಕಿಪಿಡಿಯಾ

ಸ್ಲಾತ್ ಎಂಬ ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜೀವಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಅಮೇರಿಕಾದ ಮಳೆಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. ಮಂಗಗಳಂತೆಯೆ ಮರದ ಮೇಲೆಯೆ ವಾಸಿಸಿದರೂ ಇವು ಅವುಗಳಿಗಿಂತ ತುಂಬ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ಇರುವೆ ಭಕ್ಷಕಗಳ  ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧಿಗಳಿವು.
ಚಿಕ್ಕ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಸದಾ ಮುಗುಳ್ನಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ತೋರುವ ಆಕಾರದ ಬಾಯಿಯಿಂದಾಗಿ ಇದು ಮುದ್ದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಮೈತುಂಬಾ ಉದ್ದನೆಯ ಕೂದಲುಗಳಿವೆ. ಮುಂದಿನ ಕಾಲುಗಳು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲುಗಳ ಎರಡರಷ್ಟು ಉದ್ದವಿರುತ್ತವೆ. ಮುಂದಿನ ಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಬೆರಳುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇವುಗಳನ್ನು  ಎರಡು ಬೆರಳುಳ್ಳ ಸ್ಲಾತ್ ಮತ್ತು ಮೂರು ಬೆರಳುಗಳ ಸ್ಲಾತ್ ಎಂಬುದಾಗಿ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬೆರಳುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಬಲಿಷ್ಟವಾದ ಉದ್ದನೆಯ ಉಗುರುಗಳಿವೆ. ಈ ಉಗುರುಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದಲೇ ಇದು ಮರದ ರೆಂಬೆಗಳನ್ನು ಭದ್ರವಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಎಲೆಗಳು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಕೂಡ ತಿನ್ನುತ್ತದೆ. ಇದು ತಿನ್ನುವ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ , ಕಡಿಮೆ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲೇ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಬದುಕಲು ಬೇಕಾದ ಉಪಾಯಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿವೆ. ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ ಅತ್ಯಂತ ನಿಧಾನ. ಸಸ್ತನಿಯಾದರೂ ದೇಹದ ಉಷ್ಣಾಂಶ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಚಲನೆಯಿಂದಾಗಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ವಿಸರ್ಜನೆಗಾಗಿ ಮರವನ್ನು ಇಳಿದು ಕೆಳಬರುವುದು ಬಿಟ್ಟರೆ ಉಳಿದೆಲ್ಲಾ ಸಮಯ ಮರದ ಮೇಲೆಯೆ ಕಳೆಯುತ್ತವೆ.

ಇದರ ದೇಹದ ಉದ್ದನೆಯ ಕೂದಲುಗಳು ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಪತಂಗಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಆಲ್ಗೆಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿವೆ. ಈ ಆಲ್ಗೆಗಳ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಸ್ಲಾತ್ ಮೈ ಕೂಡ ಮಾಸಲು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣ ಹೊಂದಿ, ಮರಗಳ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದೊಂದಿಗೆ ಮಿಳಿತವಾಗುವುದರಿಂದಾಗಿ   ಅದರ ವೈರಿಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಸ್ಲಾತ್ ಮರದಿಂದ ಇಳಿದು ವಿಸರ್ಜಿಸಿದಾಗ ಇದರ ದೇಹದಲ್ಲಿನ ಪತಂಗಗಳು ಅದರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆ ಇಟ್ಟು ಮರಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆ ಮರಿಗಳು ಬೆಳೆದು ಪತಂಗಗಳಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಸ್ಲಾತ್ ನ ದೇಹವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತವೆ.

ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಂಟೊಂಟಿಯಾಗಿಯೇ ವಾಸಿಸುವ ಸ್ಲಾತ್ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗಾಗಿ ಸಂಗಾತಿಯ ಜೊತೆಗೂಡುತ್ತದೆ. ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಒಂದೇ ಮರಿ ಹಾಕುವ ಹೆಣ್ಣು ಸ್ಲಾತ್ ಮರಿಗಳನ್ನು ಮಂಗಗಳಂತೆ ಅವುಚಿಕೊಂಡೇ ಸಾಕುತ್ತದೆ.

ಚಿರತೆಗಳು, ಹದ್ದುಗಳು ಇದರ ಭಕ್ಷಕಗಳು. ಬೇರೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಸ್ಲಾತ್ ವೈರಿಯೆದುರಾದಾಗ ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸಬಲ್ಲದು.

ತನ್ನವಿಶಿಷ್ಟ ಜೀವನಕ್ರಮ, ಪತಂಗ ಮತ್ತು ಆಲ್ಗೆಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಹಜೀವನ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಈ ಸ್ಲಾತ್ ತನ್ನ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ವಾಸಾಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆಡೆ ಜೀವಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಇದನ್ನು ಜೂಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಲು ತುಂಬಾ ಶ್ರಮ ಪಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ನಮ್ಮ ಭಾರತದ ಜೂಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಕಾಣಲಾರೆವು.